{"id":128,"date":"2013-08-06T08:23:00","date_gmt":"2013-08-06T08:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/selahattingezer.com.tr\/?p=128"},"modified":"2025-06-08T15:10:54","modified_gmt":"2025-06-08T15:10:54","slug":"turk-i-fasizmin-psiko-sosyal-tahribati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/2013\/08\/06\/turk-i-fasizmin-psiko-sosyal-tahribati\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK-\u0130 FA\u015e\u0130ZM\u0130N PS\u0130KO-SOSYAL TAHR\u0130BATI"},"content":{"rendered":"\n

“\u00d6tekinin sesi bast\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a elden ka\u00e7maya mahkum <\/em>
olmu\u015f\u00a0bir\u00a0adalet\u00a0her\u00a0zaman\u00a0var olacakt\u0131r.”\u00a0<\/em> Derrida<\/p>\n\n\n\n

Oryantalizm, Kibir ve Horg\u00f6r\u00fc<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

19. y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131l\u0131 Beyazlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck d\u00fcnyas\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal haritalar\u0131n\u0131 beyazlar\u0131n alg\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131na g\u00f6re \u00e7izerken Beyaz\u2019\u0131n var olma bi\u00e7imi, vah\u015fi ve barbar olan \u00f6tekinin var olma bi\u00e7imine g\u00f6re tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Negri\u2019nin belirtti\u011fi gibi d\u00fcnyay\u0131 kaba olarak soyut ikili kar\u015f\u0131tl\u0131klar \u00fczerinden kurgulamak (K\u00fcrt-T\u00fcrk \/ Siyah-Beyaz \/ Kad\u0131n-Erkek) di\u011fer t\u00fcm toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rten bir s\u00f6m\u00fcrgecilik prati\u011fidir. Avrupa\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecilik takviminde \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Foucault\u2019un deyimiyle milliyet\u00e7ili\u011fin bir d\u0131\u015favurumu de\u011fil bizzat milliyet\u00e7ili\u011fin kurulabilmesi i\u00e7in zorunlu bir i\u00e7 ektir. J\u00f6n T\u00fcrk Hareketi, kurulacak olan ulus devletin k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik harc\u0131 i\u00e7in Avrupa Fa\u015fizminden farkl\u0131 olarak T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc uzun bir d\u00f6nem T\u00fcrk olmayanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck ve alt \u00f6zellikleri \u00fczerinden tan\u0131mlamam\u0131\u015f fakat t\u0131pk\u0131 Bat\u0131 Fa\u015fizmi gibi T\u00fcrkl\u00fc\u011fe \u00fcst insani de\u011ferler eklemleyerek \u2018T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumuna\u2019 bolca k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel ve antropolojik gerek\u00e7e \u00fcretmi\u015fti. Bat\u0131 D\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u2018Barbar T\u00fcrkleri\u2019 muas\u0131r medeniyet kimli\u011finin Do\u011fu-Bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131ndaki kimlik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olacakt\u0131.  Bu g\u00fcn, bar\u0131\u015f ve m\u00fczakere s\u00fcrecinde bar\u0131\u015fmaya ve helalle\u015fmeye kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6steren kitlelerin megalomanl\u0131ktan beslenen refleksi, g\u00f6reli de olsa Beyaz T\u00fcrklerin \u2018ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131n\u0131 yitirme\u2019 korkusudur. 1952 y\u0131l\u0131nda Vatan Gazetesi\u2019nin \u015fehirleri tan\u0131tan eklerinin birinde Hakk\u00e2ri i\u00e7in \u2018Cehennemi And\u0131ran Vadilerden Sonra Mahrumiyet B\u00f6lgesine Girdik\u2019 man\u015feti \u0130spanyol s\u00f6m\u00fcrgecilerinin ke\u015fif kollar\u0131nda yer alan Fernando Cortez\u2019in Orta Amerika ke\u015ffinde oryantalist ve gizemi ke\u015ffeden \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ama ayn\u0131 zamanda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 kibri ile paralellik g\u00f6sterir. Ayn\u0131 derginin \u0130skenderun\u2019u tan\u0131tan ekinde \u2018d\u00fcnyan\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f caddesi\u2019 gururla sunulmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Klasik eski \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u0131rksal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe dayal\u0131 bir biyolojik se\u00e7kincilik ile kendini kodlarken bu g\u00fcn\u00fcn \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel-se\u00e7kincili\u011fi refere edip \u0131rk yerine k\u00fclt\u00fcrlerin birbirine kar\u015f\u0131 hiyerar\u015fik konumlar\u0131n\u0131 merkeze al\u0131r. \u2018Bu \u00fclkede kendini T\u00fcrk olarak g\u00f6rmeyenlerin mahk\u00fbm olacaklar\u0131 tek \u015fey vard\u0131r: T\u00fcrklere hizmet\u00e7ilik yapmak\u2019 s\u00f6ylemi 1940\u2019lar\u0131n devlet s\u00f6ylemi iken Ni\u015fanta\u015f\u0131 Beyazlar\u0131n\u0131n bu g\u00fcn, \u2018K\u00fcrt\u2019ten sosyete olmaz\u2019 s\u00f6ylemi ayn\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 say\u0131klaman\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Alt ve tali k\u00fclt\u00fcrlerin a\u015fa\u011f\u0131da olmas\u0131n\u0131n sebebi \u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131, kendine g\u00fcven, oto-disiplin, oto-kontrol gibi de\u011ferlerden yoksunluktur. \u2018K\u00fcrt\u2019ten olsa evliya sak\u0131n sokma avluya\u2019 ya da G\u00fcvensiz Arap, Hain K\u00fcrt, Tefeci Yahudi, D\u00fc\u015fman Ermeni, Me\u015frep Rum, H\u0131rs\u0131z \u00c7ingene, Kokan Zenci…<\/p>\n\n\n\n

Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n bu g\u00fcn\u00fc ve g\u00fcndelik dile sirayeti<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, biyolojik farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 merkeze alan klasik \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131ktan farkl\u0131 olarak k\u00fclt\u00fcrlerin eritilip modern d\u00fcnyaya eklemlenmesini de\u011fil, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin bir arada ya\u015famak i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck engel oldu\u011fu kabul\u00fcnden hareket eder. Irk kavram\u0131 yerine etnisite yada k\u00fclt\u00fcr, e\u015fitsizlik yerine fark\u00e7\u0131l\u0131k, heterofobi (farkl\u0131 olandan korkma) yerine heterefili (farkl\u0131 olma hakk\u0131) kavramlar\u0131n\u0131 ikame etmi\u015ftir. Uyu\u015fmazl\u0131k \u00fczerinden kendini tan\u0131mlayan yeni T\u00fcrk \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u2018\u2019ver kurtul, hem versek bile a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcrler\u2019\u2019 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan bir orta s\u0131n\u0131f refah \u015fovenizmi ile \u2018bir \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131 bile vermeyiz\u2019 \u015feklinde zuhur eden kaba bir l\u00fcmpenlik ve tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck aras\u0131nda gelip gitmektedir.  Melezle\u015fme, kar\u0131\u015fma ve istiladan korkma, hor g\u00f6rme, a\u015fa\u011f\u0131lama, \u2018ben \u0131rk\u00e7\u0131 de\u011filim ama k\u00fclt\u00fcrlerin biyolojik ve biyo-psi\u015fik kategorileri vard\u0131r\u2019 s\u00f6ylemi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan cinsiyet\u00e7i ve milliyet\u00e7i yeni refleks, farklara s\u00fcrekli g\u00f6nderme yaparak \u00f6nyarg\u0131n\u0131n kendini s\u00fcrekli \u00fcretti\u011fi bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. (Geleneksel de\u011ferleri savunmak, k\u00fclt\u00fcrel farklar\u0131 abartmak ve bu farklar\u0131 mahk\u00fbm etmek).<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle 2000\u2019li y\u0131llardan sonra kendi ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131n\u0131 yitirme korkusu ve refah \u00e7eperlerini barbar istilas\u0131ndan koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket eden k\u0131y\u0131 fa\u015fistleri ve benzeri \u00e7evreler asl\u0131nda \u0131rk\u00e7\u0131 olmayan farkl\u0131 muhalif yap\u0131lar\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 olarak damgalay\u0131p resmi ideolojinin ve kitlenin nazar\u0131nda kendi ulusalc\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 gizleme ve yasalla\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Miles\u2019in dedi\u011fi gibi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 bir politikan\u0131n bir dizi sosyal g\u00fcc\u00fc bir araya getirme potansiyeli olmas\u0131na ra\u011fmen s\u0131kl\u0131kla yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden \u0131rk\u00e7\u0131 gruplar\u0131n etraf\u0131nda k\u00fcmelenmi\u015f gruplar anti-fa\u015fist bir cephenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla imk\u00e2ns\u0131z hale getirirler. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin emperyalist sistemi hedef almayan anti-emperyalizmi, b\u00fct\u00fcn \u00f6fkesini Bat\u0131l\u0131 efendilere de\u011fil \u00f6rne\u011fin onlar\u0131n Arap u\u015faklar\u0131na ya da emperyalizme teslim olmu\u015f(?) K\u00fcrtlere y\u00f6neltir. Milli tarih yaz\u0131m\u0131 Kahpe Yunan \u00f6tekili\u011fiyle ba\u015flad\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Kalle\u015f Arap fig\u00fcr\u00fc ikinci \u00f6teki olarak \u00fcretilmi\u015ftir. Oysa bamba\u015fka etnik kimliklere sahip olan fakat cumhuriyet de\u011ferlerine \u00f6lesiye ba\u011fl\u0131 ve ehlile\u015fmi\u015f vatanperverler K\u00fcrt, Laz, \u00c7erkez ya da Bo\u015fnak bile olsa resmiyetin l\u00fcgat\u0131nda milletta\u015ft\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm ve m\u00fczakere s\u00fcreciyle birlikte b\u00fct\u00fcn yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hatta \u0131rk\u00e7\u0131 s\u00f6ylemin yasaklanmas\u0131n\u0131 bile varsayarsak y\u00fcz y\u0131ld\u0131r durmadan topluma enjekte edilen \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, kendini uzun bir d\u00f6nem g\u00fcndelik prati\u011fin ve dilin i\u00e7inde yeniden \u00fcretmeye devam edecektir<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011finin \u00c7eper Esnekli\u011fi ve Tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, bir d\u00f6nem h\u00fckmetti\u011fi \u00fclkelerde geli\u015fmekte olan ulusal uyan\u0131\u015fa ve milliyet\u00e7ilik kalk\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 panzehir olarak bir nevi proto-milliyet\u00e7ilik \u00fcretmi\u015f ve bu \u00f6n milliyet\u00e7ili\u011fin harc\u0131n\u0131 \u0130slam ile karmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir taraftan da\u011f\u0131lan devleti restore etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00f6b\u00fcr taraftan milliyet\u00e7ilik dura\u011f\u0131n\u0131 medenile\u015fmenin bi\u00e7imsel bir \u015fart\u0131 ve ilk ad\u0131m\u0131 olarak ortaya koyan Frans\u0131z \u0130htilal\u0131n\u0131n ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bir versiyonunu hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130slam reformizmi ile milli devletin kurulu\u015fu birbirine paralel s\u00fcre\u00e7lerdir. T\u00fcrk Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n militanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde inatla ret edilen \u2018Osmanl\u0131n\u0131n devam\u0131 de\u011fil, k\u00fcllerinden do\u011fmu\u015f bir Cumhuriyetiz\u2019 kural\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtmeye yetmedi. Birka\u00e7 y\u0131l sonra Osmanl\u0131\u2019n\u0131n alt\u0131n d\u00f6neminin \u2018\u2019Esasl\u0131 bir T\u00fcrki \u00f6zden m\u00fcte\u015fekkil oldu\u011fu\u2019\u2019 mitosu \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131. T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcn\u00fcn ya da k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn kurguland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren var olan melez, eklektik, kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7etrefil, ar\u0131tmac\u0131 ve d\u00fczle\u015ftirici karakteri T\u00fcrk kimlik kurgusunun abart\u0131l\u0131 d\u00fczeyde yapay bir karakter kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Jakoben bir radikalizm ile b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131 silip s\u00fcp\u00fcrmeye muktedir bir evrensellik tutturmaya \u00e7al\u0131\u015fan Kemalizm, b\u00fct\u00fcn farkl\u0131 tasar\u0131mlar\u0131 ay\u0131klay\u0131p kendini nihai Evrensel T\u00fcrkl\u00fck merhalesi olarak sunuyordu. Pozitivist ayd\u0131nlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi millet kurgusu T\u00fcrk \u0131rk\u0131 temeline dayan\u0131rken milletle\u015fme kurgusu ile radikal bir modernle\u015fme ve kapitalistle\u015fme paradigmas\u0131na dayal\u0131 bir burjuva milliyet\u00e7ili\u011fine dayan\u0131yordu. 1930\u2019lu y\u0131llardan sonra Turanc\u0131 hareket bir \u00fcst \u00fctopya a\u015famas\u0131na ge\u00e7ip Kemalizm\u2019in ve T\u00fcrk Modernle\u015fme Ser\u00fcveninin \u015eark milletlerinin uyan\u0131\u015f\u0131na esin kayna\u011f\u0131 olabilecek bir anti-emperyalist milli uyan\u0131\u015f ve kurtulu\u015f nosyonu geli\u015ftirdi. \u00d6mer Muhtar\u2019\u0131n ba\u015fucu kitab\u0131 oldu\u011fu iddia edilen Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Nutuk kitab\u0131, 2000\u2019lerden sonra Che\u2019nin \u00e7antas\u0131nda aranmaya ba\u015fland\u0131!<\/p>\n\n\n\n

Cumhuriyet ile birlikte ordu hem kurtar\u0131c\u0131 ve kurucu hem de modernle\u015ftirici ve devrimci bir role sahiptir. Resmi tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n birer \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olan ders kitaplar\u0131nda ordu-millet mitinin askerli\u011fi ve sava\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkl\u00fck temelinde etnikle\u015ftirerek sonu olmayan tarihsel bir uzama yaymas\u0131 ve \u015fehitlik ba\u015fta olmak \u00fczere dini motifleri ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zamanla bu durumu kitlesel bir alg\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ordu i\u00e7in yap\u0131lan t\u00fcm fedak\u00e2rl\u0131klar ve duyulan sevgi bizzat devlete ve millete yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm bu heng\u00e2menin i\u00e7inde \u00f6tekinin sesinin ink\u00e2r edilmesi ve bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6tekiyi tarihten yoksun b\u0131rakma, \u00f6tekiyi siyasal ve tarihsel bir bo\u015flu\u011fa hapsetme, \u00f6znellikten mahrum b\u0131rakma, tarihte hi\u00e7bir sesi ve varl\u0131\u011f\u0131 olmayan varl\u0131klara \u00e7evirme ve susturma edimleri Tarih disiplini sayesinde yap\u0131l\u0131r. \u0130ktidar siyasal birli\u011fi tehdit eden farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yekpare bir toplumsal birlik alan\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmak i\u00e7in tarihsel bilgiyi yede\u011fine al\u0131p bir hakikat rejimi in\u015fa eder. K\u00fcrt, Ermeni, S\u00fcryani ya da Rum kimli\u011fi egemenin kimli\u011fini tan\u0131mlayan farkl\u0131l\u0131klar d\u00fczleminde ancak mevcudiyetini s\u00fcrd\u00fcrebilir. Bu \u00fclkenin \u00f6tekileri Abbas Vali\u2019nin deyimiyle yokluklar\u0131yla mevcut olmu\u015flard\u0131r. Kendini temsil g\u00fcc\u00fc olmayanlar\u0131n ve temsili olmayan bir g\u00fcc\u00fcn yine de kendini bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmas\u0131n\u0131n ve var olmas\u0131n\u0131n paradoksudur bu. K\u00fcrtlerin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc belirleyen bu paradoks tam y\u00fcz y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 olma yolunda aya\u011f\u0131na tak\u0131lacak ve iktidar\u0131n merkezindeki \u2018yekpare birlik\u2019 retori\u011finin tam ortas\u0131nda bir t\u00fcrl\u00fc kapanmayan bir bo\u015flu\u011fa denk gelir. Bir tarafta ink\u00e2r edilmi\u015f bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi ve kimlik \u00f6b\u00fcr tarafta \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f ve \u00fcst\u00fc kapat\u0131lm\u0131\u015f bir tarih! T\u00fcrk modern egemenlik sistemi K\u00fcrtleri ve di\u011fer t\u00fcm kavimleri bast\u0131ran, ink\u00e2r\u0131n ve yarat\u0131lan h\u0131n\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn iki tarafl\u0131 a\u011f\u0131r travmas\u0131yla y\u00fczle\u015fmedik\u00e7e bu travmada i\u00e7kin olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u015fiddet eksilmeden devam edecektir. T\u00fcrkl\u00fck vurgusunun kendisi var oldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7erisinde yekpare bir etnik kimli\u011fe sahip olan egemen iktidar taraf\u0131ndan belirlenen siyasi ve hukuksal d\u00fczlem i\u00e7inde K\u00fcrtler k\u00fclt\u00fcrel bir art\u0131k olmaktan \u00f6teye ge\u00e7emeyeceklerdir. <\/p>\n\n\n\n

Nev-i \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r T\u00fcrk medeniyet\u00e7ili\u011fi ve T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi medeni insanl\u0131k ailesinin bir \u00fcyesi olmay\u0131 ama\u00e7layan evrenselci bir yakla\u015f\u0131m retori\u011fine dayan\u0131r. Hegel\u2019in d\u00fcnya tarihsellik kavram\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f haliyle T\u00fcrkl\u00fck \u2018bir d\u00fcnya tarihi milletidir\u2019. \u0130nsanl\u0131k ve medeniyet tarihinde derin izler b\u0131rakm\u0131\u015f bu se\u00e7kin millet, en eski k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetlerin asli sahipleridir. Schiller\u2019in Almanlar\u0131 eski Yunanl\u0131larla paralellik kurup \u2018insanl\u0131\u011f\u0131n esas\u0131 ve aynas\u0131\u2019 saymas\u0131 gibi Eski Yunan medeniyetinin eski Eti T\u00fcrklerine dayand\u0131\u011f\u0131 ve eski Yunan toplumunun T\u00fcrk-Grek sosyetesinden te\u015fkil oldu\u011fu iddia edilir. Yunan Mitolojisinin eski T\u00fcrk mitolojisinden esinlendi\u011fi, Pisagor ve Homeros\u2019un T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ankara\u2019n\u0131n eski sembol\u00fc Hitit G\u00fcne\u015fidir; Hitit Uygarl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrki bir uygarl\u0131kt\u0131r! \u0130ktidarlar\u0131n sava\u015f alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen kentlerde semboller \u00fczerinden s\u00fcren \u00e7eki\u015fmeye en iyi \u00f6rnek Ankara\u2019d\u0131r. \u0130slamc\u0131 belediye y\u00f6netimi devrald\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Ankara\u2019n\u0131n sembol\u00fc olan Hitit G\u00fcne\u015fi yerini d\u00f6rt minareli camiye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Mahmut Esat Bozkurt 1950\u2019lerde T\u00fcrk Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Bat\u0131 ve Do\u011fu d\u00fcnyas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki hayranl\u0131k-\u00f6fke kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 travmatik durumunu \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u2018B\u00fct\u00fcn di\u011fer milletlerden daha soylu bir ge\u00e7mi\u015fi olan T\u00fcrk, fakir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, fakat asil, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc ve terbiyeli bir adamd\u0131r. Sonradan g\u00f6rme zenginler gibi g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olmaz, eski tertemiz elbisesini kendine yak\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 bilen g\u00f6rg\u00fcl\u00fc bir soyludur o.\u2019 Buyurgan ve kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k her muhafazak\u00e2r milliyet\u00e7i gibi Cemil Meri\u00e7 y\u0131llar sonra \u015funu s\u00f6ylemi\u015ftir: Biz T\u00fcrkler do\u011fuya do\u011fru ilerleyen bir trende y\u00fcz\u00fcn\u00fc bat\u0131ya d\u00f6nm\u00fc\u015f \u015fa\u015fk\u0131n yolcular gibiyiz.\u2019<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin modernlik iddias\u0131 bi\u00e7imsel olarak kendini evrensel ve g\u00fcncel de\u011ferlere a\u00e7\u0131k bir karaktere sahipmi\u015f gibi g\u00f6sterir. Fakat dogmatik bir tarzda kabul edilen Bat\u0131l\u0131 de\u011ferler skalas\u0131 ile T\u00fcrk geleneksel ya\u015fam\u0131 aras\u0131ndaki gerginlik ve bu gerginli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 travmatik ruh hali T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn gittik\u00e7e kendi i\u00e7ine kapanm\u0131\u015f bir alg\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131na s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n deyimiyle Evrenselci bir i\u00e7e kapan\u0131\u015f olarak tasvir edilen T\u00fcrk ayd\u0131nlanmas\u0131 bildi\u011fiyle yetinen, meraks\u0131z bir ayd\u0131n s\u0131n\u0131f (?) yeti\u015ftirmi\u015ftir. Milli hayat lirizmi zaman zaman \u015feytanile\u015ftirme d\u0131\u015f\u0131nda, yabanc\u0131 kavram\u0131na kapal\u0131d\u0131r. Yabanc\u0131 olan tekinsiz say\u0131l\u0131r. Yabanc\u0131 kavram\u0131n\u0131n Osmanl\u0131ca kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u2018ecnebi\u2019dir. Ecnebi hem yabanc\u0131 hem garip ve tekinsiz oland\u0131r. Yabanc\u0131lardan uzak tertemiz vatan mitosu \u0130ttihat Terakki\u2019den beri var olan d\u00fczle\u015ftirme ve yekpare T\u00fcrk vatan\u0131 mitosunun olmazsa olmaz ko\u015fulu olagelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Alman Fa\u015fizminde oldu\u011fu gibi T\u00fcrkl\u00fck vurgusunda da, haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f bireyler ayn\u0131 zamanda milli varl\u0131ktan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f ve milli \u00e7eperin d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f say\u0131l\u0131rlar. Haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olan Alman i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 resmi s\u00f6ylemde \u2018vatans\u0131z\u2019 olarak ge\u00e7erken Osmanl\u0131da haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olan gayri m\u00fcslim tebaaya  \u2018gavur\u2019 denilirdi. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 iade edildik\u00e7e bu kesimler milli \u00e7eperin i\u00e7ine d\u00e2hil edildiler. Cumhuriyetin kurulu\u015fuyla birlikte vatanda\u015f tan\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7ine girenler ayn\u0131 zamanda vatan\u0131 olan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131lar olarak kodland\u0131. K\u00fclt\u00fcrel vatanda\u015fl\u0131k milli bir kimli\u011fe sahip olmaya ko\u015fulland\u0131. Yine Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n deyimi\u015fle i\u00e7inde vatanperverlik, milli de\u011ferleri s\u00fcrekli g\u00fcncelleyen bir teyakkuz durumu olan bu militan vatanda\u015fl\u0131k ayn\u0131 zamanda \u00e7eperin i\u00e7indekilere kuruculuk ve ilkesellik stat\u00fcs\u00fc bah\u015fetmi\u015ftir. \u2018K\u00fcrtlerin cumhurba\u015fkan\u0131 bile oldu\u011fu bir \u00fclkede hala m\u0131zm\u0131zlanmalar\u0131n\u0131 anlayam\u0131yorum\u2019 s\u00f6ylemi T\u00fcrkiye\u2019de vatanda\u015f olman\u0131n herkesin nail olamayaca\u011f\u0131 bir \u015feref oldu\u011funa g\u00f6nderme yapar. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok c\u0131l\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 bir siyasal iklimde ku\u015fkusuz bu bir \u015feref olarak say\u0131lacakt\u0131r! \u2018S\u00f6z konusu vatan ise gerisi teferruatt\u0131r\u2019 s\u00f6ylemi, ayn\u0131 zamanda vatan\u0131 insandan \u00e7ok daha \u00fcst bir niteli\u011fe ve \u00f6nceli\u011fe yerle\u015ftirme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ve bu aralar meydanlarda g\u00fcrleyen \u2018vur de vural\u0131m, \u00f6l de \u00f6lelim\u2019 slogan\u0131n\u0131n tarihsel arka plan\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.  Bu ba\u011flamda devlet millettin kolektif ki\u015fili\u011fini olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca birey ya da fert d\u00f6nemin s\u00f6yleminde insan\u0131n eksikli\u011fine ve acizli\u011fine s\u00fcrekli g\u00f6nderme yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u2019Ankara\u2019da day\u0131n yoktur; Mahmudo kurban niye do\u011fdun?\u2019<\/em>1970\u2019li y\u0131llar\u0131n \u00fcnl\u00fc deyi\u015flerinden biridir. Tebaa olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 hak eden bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 insan toplulu\u011fu vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 hak etmekle ve devlete ko\u015fulsuz ba\u011flanmakla, milli bir r\u00fc\u015fte ermi\u015f ve kendini vatana kar\u015f\u0131 minnettar ve bor\u00e7lu gibi hisseden yurtta\u015flara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Osmanl\u0131 devlet gelene\u011finde devlet-i kadim, din-\u00fc devlet, devlet-i ebedi gibi resmi s\u0131fatlar yeni tarih yaz\u0131m\u0131yla birlikte eski T\u00fcrk devletlerindeki destan malzemelerinin i\u00e7eri\u011fine serpi\u015ftirilmi\u015ftir. Bir d\u00f6nem toptan ret edilen Osmanl\u0131c\u0131 de\u011ferlerden y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemi ay\u0131klan\u0131p mitle\u015ftirilmi\u015f, bu g\u00fcn bile devam eden \u2018devlete uzuv olanlar\u2019 ile \u2018devletin alakas\u0131zlar\u0131\u2019 aras\u0131ndaki u\u00e7urumu b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131saca \u00f6zetleyecek olursak, militarizm bu \u00fclkede salt ordu-siyaset ili\u015fkisinin \u00f6tesine ge\u00e7ip toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flam\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f ve sivil alan\u0131n g\u00fcndelik diline sirayet etmi\u015ftir. Do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131lan militarizm egemen cinsiyet kurgusunu s\u00fcrekli besleyerek pop\u00fcler milliyet\u00e7i alan\u0131 s\u00fcrekli geni\u015fletmi\u015ftir. \u015eehitlik ve gazilik kavram\u0131 militarizmin kendini s\u00fcrekli yeniden \u00fcretmesini sa\u011flam\u0131\u015f, futbol stadyumlar\u0131ndan akademik alanlara kadar kendine ya\u015fam alanlar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Militarizm ve Beden<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Bu \u00fclkede erkek bedeni milliyet\u00e7i s\u00f6ylemde ideal ulus kurgusunun somut halini ifade etmeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcrken sava\u015f\u00e7\u0131 erkek ve sava\u015f\u0131n sadece erkekler \u00f6zg\u00fc bir yi\u011fitlik g\u00f6sterisi oldu\u011fu miti zorunlu askerlik uygulamas\u0131na gerek\u00e7e ve me\u015fruluk zemini olarak sunulmu\u015ftur. Erkek bedeninin mitle\u015ftirilmesi sayesinde sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k bir erkeklik paradigmas\u0131 haline gelmi\u015f, \u2019 sava\u015fa davet\u2019 ayn\u0131 zamanda \u2018erkekli\u011fe bir davet\u2019 alg\u0131s\u0131yla birle\u015ftirilmi\u015ftir.  T\u00fcrkiye\u2019de militarist ideoloji bir taraftan makbul erkekli\u011fin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f, devlet ve kentler dikey bir d\u00fczlemde kurgulan\u0131p y\u00fccelik payeleriyle onurland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Selim S\u0131rr\u0131 Tarcan\u2019\u0131n da b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sundu\u011fu ve projelendirdi\u011fi \u0130zcilik Okullar\u0131 ve Jimnastik Okullar\u0131 Alman jimnastik okullar\u0131ndan ve \u0130ngiliz izci birliklerinden esinlenilmi\u015fti; \u00e7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131lacak ar\u0131, disiplinli, itaatk\u00e2r ve karakter sahibi erkek yurtta\u015flar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ordu-millet mitinin s\u00fcrekli \u00fcretilmesi gerekiyordu. Kontrol edilemez bir bedensel enerjinin heba olmamas\u0131 ve devlete muhalif bir potada kendini var etmemesi i\u00e7in fazladan bedensel enerji vatan-devlet ve milletin hizmetine sunulmal\u0131yd\u0131. Avrupa\u2019da Protestan ahlak\u0131n cinsel enerjiyi ve arzuyu ehlile\u015ftirip kapitalist \u00fcretimin fayda ilkesine hizmet edecek hale getirmesi ile ile ya\u011f\u0131z yi\u011fitlerin potansiyel enerjilerinin vatana hizmete ko\u015fulland\u0131r\u0131lmas\u0131 biyo-iktidarc\u0131 bir sosyal m\u00fchendislik projesi olarak okumak san\u0131r\u0131m abart\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de milli e\u011fitimin toplumu militarize edecek \u015fekilde kurgulanmas\u0131 ve zorunlu askerlik e\u011fitiminin tedrisat\u0131n bir devam\u0131 olarak kabul edilmi\u015f olmas\u0131, k\u0131\u015flalar\u0131n neden bu denli ideolojik olduklar\u0131n\u0131n da izah\u0131d\u0131r. Askerlik, yurtta\u015flar\u0131 millile\u015ftirip erkekle\u015ftirirken kat\u0131 disiplin sayesinde hem milliyet\u00e7i ideolojinin benimsenmesi sa\u011flanm\u0131\u015f hem de bu uygulama, kapitalist ekonominin gereksinimi olan \u00fcretken ve faydal\u0131 yurtta\u015flar\u0131n yeti\u015ftirilmesine hizmet etmi\u015ftir. Erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ilk cinsel pratiklerinin \u2018milli oldu\u2019 \u015feklinde tan\u0131mlanmas\u0131 erkeklik ve milliyet\u00e7ilik aras\u0131ndaki diyalektik ba\u011f\u0131n g\u00fcndelik dile sirayet etmi\u015f \u015feklidir. Askerli\u011fin yaln\u0131zca erkekler i\u00e7in zorunlu olmas\u0131, kad\u0131nlar\u0131n tamam\u0131yla d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc belli kimlikler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla (\u015fehit annesi, \u015fehit ablas\u0131, gazi annesi) militarist ideolojiye bir \u015fekilde eklemlenirler. Zorunlu askerlik uygulamas\u0131nda annenin r\u0131zas\u0131n\u0131n ve destekleyici tutumunun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu hepimiz biliyoruz. Bu ba\u011flamda sakat asker bedeninin militarist ideoloji i\u00e7in en sorunlu durumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmesi de b\u00fcy\u00fck bir problem de\u011fildir. Bir taraftan asker sakatl\u0131\u011f\u0131 medyada \u00f6zellikle \u00e7e\u015fitli stratejilerle g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131n\u0131rken, g\u00f6zden ka\u00e7mayanlar ise vatan i\u00e7in uzuvlar\u0131n\u0131 yitiren ve kendini kurban edecek kadar vatan sevgisiyle dolu kahramanlar olarak sunulur. Sosyal ya\u015famda yer edinme, kendini kan\u0131tlama ve itibar-g\u00fc\u00e7 kazanma h\u00e2kim s\u00f6ylemde sava\u015fkanl\u0131k, kahramanl\u0131k, intikam ve itaat temalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir \u015feref ve milli menfaatler ile \u00e7at\u0131\u015fmayan bir ba\u011fl\u0131l\u0131k ve \u00fcretkenlik alg\u0131s\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7er\u00e7evede \u00e7ocu\u011fa verilen en b\u00fcy\u00fck arma\u011fan cumhuriyetin ve vatan\u0131n gelece\u011fini olu\u015fturan en de\u011ferli bile\u015fen oldu\u011funun \u015feref payesidir! Askeri ba\u015far\u0131lar, \u015fehitlik ve gazilik, askerlik an\u0131lar\u0131 bireysel ve kolektif haf\u0131zada s\u00fcrekli canl\u0131 tutulmu\u015f, sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k ve fedak\u00e2rl\u0131k mutlak iyili\u011fin, sava\u015famayanlar ve hainler ise mutlak k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn cephesine saf tutmu\u015flard\u0131r. Milliyet\u00e7i ideolojide ulus kurgusunda vatan ve kad\u0131n bedeni \u00f6zde\u015ftir, vatan kad\u0131ns\u0131 (do\u011furgan, vefak\u00e2r ve bereketli) \u00f6zelliklere sahiptir; bu kutsal kad\u0131n\u0131 koruma ve sahiplenme rol\u00fc erke\u011findir.  Kad\u0131n\u0131 do\u011fa ve do\u011fal olan ile erke\u011fi ise ak\u0131l ve rasyonel olan ile ili\u015fkilendiren ayd\u0131nlanmac\u0131 gelenek, kamusal-\u00f6zel alan s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 cinsiyet rollerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.  Eril bir ideoloji olan milliyet\u00e7ili\u011fin ulus kurgusunda geleneksel ataerkillik modernize edilerek ayd\u0131nlanmac\u0131lar\u0131n \u00f6zel alana hapsetti\u011fi kad\u0131n, kamusal alana k\u0131smen de olsa eklemlenir ve b\u00f6ylelikle milliyet\u00e7ili\u011fin eril karakterine me\u015fruluk kazand\u0131r\u0131l\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n kamusal alana d\u00e2hil edilmesi ve \u00fcretken \u00f6zne olarak kodlanmas\u0131 sayesinde kad\u0131n ulusal kalk\u0131nman\u0131n di\u015fi emek\u00e7isi olarak projeye eklenir. Fabrika ve tarlada \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn Cumhuriyet d\u00f6nemindeki yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bunun bariz bir g\u00f6stergesi olarak kabul edilebilir. Ulusun biyolojik devam\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan vefak\u00e2r kad\u0131n, milliyet\u00e7i s\u00f6ylemin ulus ve vatan tan\u0131m\u0131nda \u00e7o\u011funlukla anne ve sevgili metaforuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sert erkekler r\u00fc\u015ftlerini ispat etmek i\u00e7in kad\u0131n\u0131-vatan\u0131 koruyarak o b\u00fcy\u00fck \u015ferefe nail olurken vatan\u0131 i\u00e7in sava\u015fmayanlar korkak, aciz ve kad\u0131ns\u0131 olmakla su\u00e7lan\u0131r. Sava\u015famayanlara atfedilen bu di\u015fil \u00f6zellikler T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki cinsiyet politikas\u0131n\u0131n turnosal ka\u011f\u0131d\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda Egemen Millet Sendromu ve \u00fcst ulus kompleksi Ermeni, K\u00fcrt, Rum ya da kom\u00fcnistleri zimmi (himaye edilenler) kategorisinde ele al\u0131n\u0131rken, 1990 sonras\u0131 K\u00fcrtler bu zimmi vatanda\u015flar olarak kategorize edilmi\u015f se\u00e7im barajlar\u0131yla sad\u0131k olanlar buraya, olmayanlar d\u0131\u015far\u0131ya s\u00f6ylemi pratik d\u00fczlemde ve siyasal alg\u0131da egemen k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Devletin ve resmi s\u00f6ylemin y\u00fcz y\u0131ld\u0131r az\u0131nl\u0131klara ve b\u00fct\u00fcn toplumsal farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi bu a\u011f\u0131r su\u00e7lar ve hak ihlalleri ile \u2018y\u00fczle\u015fmesi\u2019 ve \u2018hesapla\u015fmas\u0131\u2019 bir kenara, toplumun \u00f6nemli bir kesiminde yaratt\u0131\u011f\u0131 devlet akl\u0131na paralel geli\u015fmi\u015f toplumsal ak\u0131l, bu g\u00fcn kap\u0131m\u0131za dayanm\u0131\u015f olan bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck engel olarak durmaktad\u0131r. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n zimmi unsur dedi\u011fi gruplara \u0130stanbul Valisinin marjinal demesi toplumsal bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel olarak okunmad\u0131k\u00e7a, resmi tarihin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu alg\u0131y\u0131 ve zehirli dilini terk etmedik\u00e7e bu topraklarda karde\u015fli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 yeniden \u00f6rmek imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saatlerde B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7, K\u00fcrt taraf\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir iyi niyet g\u00f6stergesi olan geri \u00e7ekilme s\u00fcreci ile ilgili \u2018cehennemin dibine gitsinler\u2019 s\u00f6yleminin sadece bir edep ve terbiye sorunu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek bir zorunluluktur. Ermeniyi kovan, Rumu tepeleyen, K\u00fcrd\u00fc ehlile\u015ftiren bu anlay\u0131\u015f ve yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131k, ancak yeni bir dil ve dilin \u00fcretece\u011fi yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sayesinde bertaraf edilebilir. Bar\u0131\u015f ve toplumsal mutabakat \u00e7ok \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcnen yerlerden \u00f6r\u00fcl\u00fcr bazen. \u00d6rne\u011fin b\u00fct\u00fcn yemin metinlerini ortadan kald\u0131r\u0131p \u2018Varl\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7 bir ulusun, bayra\u011f\u0131n ve \u0131rk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na arma\u011fan olmas\u0131n\u2019 \u015feklinde tersy\u00fcz edilmi\u015f bir toplumsal alg\u0131 yaratmaya niyetlenmek gibi. \u0130flas etmi\u015f ve cilas\u0131 tamam\u0131yla d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f bir tek\u00e7ili\u011fin ve donuklu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131na hayat\u0131n \u015fenlikli ve devrimci karakterini yeniden hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda \u00f6rmek gibi. Ne\u015feyle ve i\u00e7tenlikle\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“\u00d6tekinin sesi bast\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a elden ka\u00e7maya mahkum olmu\u015f\u00a0bir\u00a0adalet\u00a0her\u00a0zaman\u00a0var olacakt\u0131r.”\u00a0 Derrida Oryantalizm, Kibir ve Horg\u00f6r\u00fc 19. y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131l\u0131 Beyazlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck d\u00fcnyas\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal haritalar\u0131n\u0131 beyazlar\u0131n alg\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131na g\u00f6re \u00e7izerken Beyaz\u2019\u0131n var olma bi\u00e7imi, vah\u015fi ve barbar olan \u00f6tekinin var olma bi\u00e7imine g\u00f6re tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Negri\u2019nin belirtti\u011fi gibi d\u00fcnyay\u0131 kaba olarak soyut ikili kar\u015f\u0131tl\u0131klar \u00fczerinden kurgulamak (K\u00fcrt-T\u00fcrk \/ Siyah-Beyaz \/ Kad\u0131n-Erkek) di\u011fer t\u00fcm toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rten bir s\u00f6m\u00fcrgecilik prati\u011fidir. Avrupa\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecilik takviminde \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Foucault\u2019un deyimiyle milliyet\u00e7ili\u011fin bir d\u0131\u015favurumu de\u011fil bizzat milliyet\u00e7ili\u011fin kurulabilmesi i\u00e7in zorunlu bir i\u00e7 ektir. J\u00f6n T\u00fcrk Hareketi, kurulacak olan ulus devletin k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik harc\u0131 i\u00e7in Avrupa Fa\u015fizminden farkl\u0131 olarak T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc uzun bir d\u00f6nem T\u00fcrk olmayanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck ve alt \u00f6zellikleri \u00fczerinden tan\u0131mlamam\u0131\u015f fakat t\u0131pk\u0131 Bat\u0131 Fa\u015fizmi gibi T\u00fcrkl\u00fc\u011fe \u00fcst insani de\u011ferler eklemleyerek \u2018T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumuna\u2019 bolca k\u00fclt\u00fcrel, tarihsel ve antropolojik gerek\u00e7e \u00fcretmi\u015fti. Bat\u0131 D\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u2018Barbar T\u00fcrkleri\u2019 muas\u0131r medeniyet kimli\u011finin Do\u011fu-Bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131ndaki kimlik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olacakt\u0131.  Bu g\u00fcn, bar\u0131\u015f ve m\u00fczakere s\u00fcrecinde bar\u0131\u015fmaya ve helalle\u015fmeye kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6steren kitlelerin megalomanl\u0131ktan beslenen refleksi, g\u00f6reli de olsa Beyaz T\u00fcrklerin \u2018ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131n\u0131 yitirme\u2019 korkusudur. 1952 y\u0131l\u0131nda Vatan Gazetesi\u2019nin \u015fehirleri tan\u0131tan eklerinin birinde Hakk\u00e2ri i\u00e7in \u2018Cehennemi And\u0131ran Vadilerden Sonra Mahrumiyet B\u00f6lgesine Girdik\u2019 man\u015feti \u0130spanyol s\u00f6m\u00fcrgecilerinin ke\u015fif kollar\u0131nda yer alan Fernando Cortez\u2019in Orta Amerika ke\u015ffinde oryantalist ve gizemi ke\u015ffeden \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ama ayn\u0131 zamanda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 kibri ile paralellik g\u00f6sterir. Ayn\u0131 derginin \u0130skenderun\u2019u tan\u0131tan ekinde \u2018d\u00fcnyan\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f caddesi\u2019 gururla sunulmu\u015ftu. Klasik eski \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u0131rksal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe dayal\u0131 bir biyolojik se\u00e7kincilik ile kendini kodlarken bu g\u00fcn\u00fcn \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel-se\u00e7kincili\u011fi refere edip \u0131rk yerine k\u00fclt\u00fcrlerin birbirine kar\u015f\u0131 hiyerar\u015fik konumlar\u0131n\u0131 merkeze al\u0131r. \u2018Bu \u00fclkede kendini T\u00fcrk olarak g\u00f6rmeyenlerin mahk\u00fbm olacaklar\u0131 tek \u015fey vard\u0131r: T\u00fcrklere hizmet\u00e7ilik yapmak\u2019 s\u00f6ylemi 1940\u2019lar\u0131n devlet s\u00f6ylemi iken Ni\u015fanta\u015f\u0131 Beyazlar\u0131n\u0131n bu g\u00fcn, \u2018K\u00fcrt\u2019ten sosyete olmaz\u2019 s\u00f6ylemi ayn\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 say\u0131klaman\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Alt ve tali k\u00fclt\u00fcrlerin a\u015fa\u011f\u0131da olmas\u0131n\u0131n sebebi \u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131, kendine g\u00fcven, oto-disiplin, oto-kontrol gibi de\u011ferlerden yoksunluktur. \u2018K\u00fcrt\u2019ten olsa evliya sak\u0131n sokma avluya\u2019 ya da G\u00fcvensiz Arap, Hain K\u00fcrt, Tefeci Yahudi, D\u00fc\u015fman Ermeni, Me\u015frep Rum, H\u0131rs\u0131z \u00c7ingene, Kokan Zenci… Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n bu g\u00fcn\u00fc ve g\u00fcndelik dile sirayeti G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, biyolojik farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 merkeze alan klasik \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131ktan farkl\u0131 olarak k\u00fclt\u00fcrlerin eritilip modern d\u00fcnyaya eklemlenmesini de\u011fil, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin bir arada ya\u015famak i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck engel oldu\u011fu kabul\u00fcnden hareket eder. Irk kavram\u0131 yerine etnisite yada k\u00fclt\u00fcr, e\u015fitsizlik yerine fark\u00e7\u0131l\u0131k, heterofobi (farkl\u0131 olandan korkma) yerine heterefili (farkl\u0131 olma hakk\u0131) kavramlar\u0131n\u0131 ikame etmi\u015ftir. Uyu\u015fmazl\u0131k \u00fczerinden kendini tan\u0131mlayan yeni T\u00fcrk \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u2018\u2019ver kurtul, hem versek bile a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcrler\u2019\u2019 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan bir orta s\u0131n\u0131f refah \u015fovenizmi ile \u2018bir \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131 bile vermeyiz\u2019 \u015feklinde zuhur eden kaba bir l\u00fcmpenlik ve tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck aras\u0131nda gelip gitmektedir.  Melezle\u015fme, kar\u0131\u015fma ve istiladan korkma, hor g\u00f6rme, a\u015fa\u011f\u0131lama, \u2018ben \u0131rk\u00e7\u0131 de\u011filim ama k\u00fclt\u00fcrlerin biyolojik ve biyo-psi\u015fik kategorileri vard\u0131r\u2019 s\u00f6ylemi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan cinsiyet\u00e7i ve milliyet\u00e7i yeni refleks, farklara s\u00fcrekli g\u00f6nderme yaparak \u00f6nyarg\u0131n\u0131n kendini s\u00fcrekli \u00fcretti\u011fi bir \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. (Geleneksel de\u011ferleri savunmak, k\u00fclt\u00fcrel farklar\u0131 abartmak ve bu farklar\u0131 mahk\u00fbm etmek). \u00d6zellikle 2000\u2019li y\u0131llardan sonra kendi ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131n\u0131 yitirme korkusu ve refah \u00e7eperlerini barbar istilas\u0131ndan koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket eden k\u0131y\u0131 fa\u015fistleri ve benzeri \u00e7evreler asl\u0131nda \u0131rk\u00e7\u0131 olmayan farkl\u0131 muhalif yap\u0131lar\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 olarak damgalay\u0131p resmi ideolojinin ve kitlenin nazar\u0131nda kendi ulusalc\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 gizleme ve yasalla\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Miles\u2019in dedi\u011fi gibi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 bir politikan\u0131n bir dizi sosyal g\u00fcc\u00fc bir araya getirme potansiyeli olmas\u0131na ra\u011fmen s\u0131kl\u0131kla yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden \u0131rk\u00e7\u0131 gruplar\u0131n etraf\u0131nda k\u00fcmelenmi\u015f gruplar anti-fa\u015fist bir cephenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla imk\u00e2ns\u0131z hale getirirler. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin emperyalist sistemi hedef almayan anti-emperyalizmi, b\u00fct\u00fcn \u00f6fkesini Bat\u0131l\u0131 efendilere de\u011fil \u00f6rne\u011fin onlar\u0131n Arap u\u015faklar\u0131na ya da emperyalizme teslim olmu\u015f(?) K\u00fcrtlere y\u00f6neltir. Milli tarih yaz\u0131m\u0131 Kahpe Yunan \u00f6tekili\u011fiyle ba\u015flad\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Kalle\u015f Arap fig\u00fcr\u00fc ikinci \u00f6teki olarak \u00fcretilmi\u015ftir. Oysa bamba\u015fka etnik kimliklere sahip olan fakat cumhuriyet de\u011ferlerine \u00f6lesiye ba\u011fl\u0131 ve ehlile\u015fmi\u015f vatanperverler K\u00fcrt, Laz, \u00c7erkez ya da Bo\u015fnak bile olsa resmiyetin l\u00fcgat\u0131nda milletta\u015ft\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm ve m\u00fczakere s\u00fcreciyle birlikte b\u00fct\u00fcn yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hatta \u0131rk\u00e7\u0131 s\u00f6ylemin yasaklanmas\u0131n\u0131 bile varsayarsak y\u00fcz y\u0131ld\u0131r durmadan topluma enjekte edilen \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, kendini uzun bir d\u00f6nem g\u00fcndelik prati\u011fin ve dilin i\u00e7inde yeniden \u00fcretmeye devam edecektir T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011finin \u00c7eper Esnekli\u011fi ve Tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, bir d\u00f6nem h\u00fckmetti\u011fi \u00fclkelerde geli\u015fmekte olan ulusal uyan\u0131\u015fa ve milliyet\u00e7ilik kalk\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 panzehir olarak bir nevi proto-milliyet\u00e7ilik \u00fcretmi\u015f ve bu \u00f6n milliyet\u00e7ili\u011fin harc\u0131n\u0131 \u0130slam ile karmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir taraftan da\u011f\u0131lan devleti restore etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00f6b\u00fcr taraftan milliyet\u00e7ilik dura\u011f\u0131n\u0131 medenile\u015fmenin bi\u00e7imsel bir \u015fart\u0131 ve ilk ad\u0131m\u0131 olarak ortaya koyan Frans\u0131z \u0130htilal\u0131n\u0131n ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bir versiyonunu hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130slam reformizmi ile milli devletin kurulu\u015fu birbirine paralel s\u00fcre\u00e7lerdir. T\u00fcrk Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n militanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde inatla ret edilen \u2018Osmanl\u0131n\u0131n devam\u0131 de\u011fil, k\u00fcllerinden do\u011fmu\u015f bir Cumhuriyetiz\u2019 kural\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtmeye yetmedi. Birka\u00e7 y\u0131l sonra Osmanl\u0131\u2019n\u0131n alt\u0131n d\u00f6neminin \u2018\u2019Esasl\u0131 bir T\u00fcrki \u00f6zden m\u00fcte\u015fekkil oldu\u011fu\u2019\u2019 mitosu \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131. T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcn\u00fcn ya da k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn kurguland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren var olan melez, eklektik, kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7etrefil, ar\u0131tmac\u0131 ve d\u00fczle\u015ftirici karakteri T\u00fcrk kimlik kurgusunun abart\u0131l\u0131 d\u00fczeyde yapay bir karakter kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Jakoben bir radikalizm ile b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131 silip s\u00fcp\u00fcrmeye muktedir bir evrensellik tutturmaya \u00e7al\u0131\u015fan Kemalizm, b\u00fct\u00fcn farkl\u0131 tasar\u0131mlar\u0131 ay\u0131klay\u0131p kendini nihai Evrensel T\u00fcrkl\u00fck merhalesi olarak sunuyordu. Pozitivist ayd\u0131nlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi millet kurgusu T\u00fcrk \u0131rk\u0131 temeline dayan\u0131rken milletle\u015fme kurgusu ile radikal bir modernle\u015fme ve kapitalistle\u015fme paradigmas\u0131na dayal\u0131 bir burjuva milliyet\u00e7ili\u011fine dayan\u0131yordu. 1930\u2019lu y\u0131llardan sonra Turanc\u0131 hareket bir \u00fcst \u00fctopya a\u015famas\u0131na ge\u00e7ip Kemalizm\u2019in ve T\u00fcrk Modernle\u015fme Ser\u00fcveninin \u015eark milletlerinin uyan\u0131\u015f\u0131na esin kayna\u011f\u0131 olabilecek bir anti-emperyalist milli uyan\u0131\u015f ve kurtulu\u015f nosyonu geli\u015ftirdi. \u00d6mer Muhtar\u2019\u0131n ba\u015fucu kitab\u0131 oldu\u011fu iddia edilen Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Nutuk kitab\u0131, 2000\u2019lerden sonra Che\u2019nin \u00e7antas\u0131nda aranmaya ba\u015fland\u0131! Cumhuriyet ile birlikte ordu hem kurtar\u0131c\u0131 ve kurucu hem de modernle\u015ftirici ve devrimci bir role sahiptir. Resmi tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n birer \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olan ders kitaplar\u0131nda ordu-millet mitinin askerli\u011fi ve sava\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkl\u00fck temelinde etnikle\u015ftirerek sonu olmayan tarihsel bir uzama yaymas\u0131 ve \u015fehitlik ba\u015fta olmak \u00fczere dini motifleri ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zamanla bu durumu kitlesel bir alg\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ordu i\u00e7in yap\u0131lan t\u00fcm fedak\u00e2rl\u0131klar ve duyulan sevgi bizzat devlete ve millete yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm bu heng\u00e2menin i\u00e7inde \u00f6tekinin sesinin ink\u00e2r edilmesi ve bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6tekiyi tarihten yoksun b\u0131rakma, \u00f6tekiyi siyasal ve tarihsel bir bo\u015flu\u011fa hapsetme, \u00f6znellikten mahrum b\u0131rakma, tarihte hi\u00e7bir sesi ve varl\u0131\u011f\u0131 olmayan varl\u0131klara \u00e7evirme ve susturma edimleri Tarih disiplini sayesinde yap\u0131l\u0131r. \u0130ktidar siyasal birli\u011fi tehdit eden farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yekpare bir toplumsal birlik alan\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmak i\u00e7in tarihsel bilgiyi yede\u011fine al\u0131p bir hakikat rejimi in\u015fa eder. K\u00fcrt, Ermeni, S\u00fcryani ya da Rum kimli\u011fi egemenin kimli\u011fini tan\u0131mlayan farkl\u0131l\u0131klar d\u00fczleminde ancak mevcudiyetini s\u00fcrd\u00fcrebilir. Bu \u00fclkenin \u00f6tekileri Abbas Vali\u2019nin deyimiyle yokluklar\u0131yla mevcut olmu\u015flard\u0131r. Kendini temsil g\u00fcc\u00fc olmayanlar\u0131n ve temsili olmayan bir g\u00fcc\u00fcn yine de kendini bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmas\u0131n\u0131n ve var olmas\u0131n\u0131n paradoksudur bu. K\u00fcrtlerin stat\u00fcs\u00fcn\u00fc belirleyen bu paradoks tam y\u00fcz y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 olma yolunda aya\u011f\u0131na tak\u0131lacak ve iktidar\u0131n merkezindeki \u2018yekpare birlik\u2019 retori\u011finin tam ortas\u0131nda bir t\u00fcrl\u00fc kapanmayan bir bo\u015flu\u011fa denk gelir. Bir tarafta ink\u00e2r edilmi\u015f bir ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi ve kimlik \u00f6b\u00fcr tarafta \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f ve \u00fcst\u00fc kapat\u0131lm\u0131\u015f bir tarih! T\u00fcrk modern egemenlik sistemi K\u00fcrtleri ve di\u011fer t\u00fcm kavimleri bast\u0131ran, ink\u00e2r\u0131n ve yarat\u0131lan h\u0131n\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn iki tarafl\u0131 a\u011f\u0131r travmas\u0131yla y\u00fczle\u015fmedik\u00e7e bu travmada i\u00e7kin olan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u015fiddet eksilmeden devam edecektir. T\u00fcrkl\u00fck vurgusunun kendisi var oldu\u011fu s\u00fcre i\u00e7erisinde yekpare bir etnik kimli\u011fe sahip olan egemen iktidar taraf\u0131ndan belirlenen siyasi ve hukuksal d\u00fczlem i\u00e7inde K\u00fcrtler k\u00fclt\u00fcrel bir art\u0131k olmaktan \u00f6teye ge\u00e7emeyeceklerdir.  Nev-i \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r T\u00fcrk medeniyet\u00e7ili\u011fi ve T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi medeni insanl\u0131k ailesinin bir \u00fcyesi olmay\u0131 ama\u00e7layan evrenselci bir yakla\u015f\u0131m retori\u011fine dayan\u0131r. Hegel\u2019in d\u00fcnya tarihsellik kavram\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015f haliyle T\u00fcrkl\u00fck \u2018bir d\u00fcnya tarihi milletidir\u2019. \u0130nsanl\u0131k ve medeniyet tarihinde derin izler b\u0131rakm\u0131\u015f bu se\u00e7kin millet, en eski k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetlerin asli sahipleridir. Schiller\u2019in Almanlar\u0131 eski Yunanl\u0131larla paralellik kurup \u2018insanl\u0131\u011f\u0131n esas\u0131 ve aynas\u0131\u2019 saymas\u0131 gibi Eski Yunan medeniyetinin eski Eti T\u00fcrklerine dayand\u0131\u011f\u0131 ve eski Yunan toplumunun T\u00fcrk-Grek sosyetesinden te\u015fkil oldu\u011fu iddia edilir. Yunan Mitolojisinin eski T\u00fcrk mitolojisinden esinlendi\u011fi, Pisagor ve Homeros\u2019un T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ankara\u2019n\u0131n eski sembol\u00fc Hitit G\u00fcne\u015fidir; Hitit Uygarl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrki bir uygarl\u0131kt\u0131r! \u0130ktidarlar\u0131n sava\u015f alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen kentlerde semboller \u00fczerinden s\u00fcren \u00e7eki\u015fmeye en iyi \u00f6rnek Ankara\u2019d\u0131r. \u0130slamc\u0131 belediye y\u00f6netimi devrald\u0131ktan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Ankara\u2019n\u0131n sembol\u00fc olan Hitit G\u00fcne\u015fi yerini d\u00f6rt minareli camiye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Mahmut Esat Bozkurt 1950\u2019lerde T\u00fcrk Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Bat\u0131 ve Do\u011fu d\u00fcnyas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki hayranl\u0131k-\u00f6fke kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 travmatik durumunu \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u2018B\u00fct\u00fcn di\u011fer milletlerden daha soylu bir ge\u00e7mi\u015fi olan T\u00fcrk, fakir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, fakat asil, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc ve terbiyeli bir adamd\u0131r. Sonradan g\u00f6rme zenginler gibi g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olmaz, eski tertemiz elbisesini kendine yak\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 bilen g\u00f6rg\u00fcl\u00fc bir soyludur o.\u2019 Buyurgan ve kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k her muhafazak\u00e2r milliyet\u00e7i gibi Cemil Meri\u00e7 y\u0131llar sonra \u015funu s\u00f6ylemi\u015ftir: Biz T\u00fcrkler do\u011fuya do\u011fru ilerleyen bir trende y\u00fcz\u00fcn\u00fc bat\u0131ya d\u00f6nm\u00fc\u015f \u015fa\u015fk\u0131n yolcular gibiyiz.\u2019 T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin modernlik iddias\u0131 bi\u00e7imsel olarak kendini evrensel ve g\u00fcncel de\u011ferlere a\u00e7\u0131k bir karaktere sahipmi\u015f gibi g\u00f6sterir. Fakat dogmatik bir tarzda kabul edilen Bat\u0131l\u0131 de\u011ferler skalas\u0131 ile T\u00fcrk geleneksel ya\u015fam\u0131 aras\u0131ndaki gerginlik ve bu gerginli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 travmatik ruh hali T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn gittik\u00e7e kendi i\u00e7ine kapanm\u0131\u015f bir alg\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131na s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n deyimiyle Evrenselci bir i\u00e7e kapan\u0131\u015f olarak tasvir edilen T\u00fcrk ayd\u0131nlanmas\u0131 bildi\u011fiyle yetinen, meraks\u0131z bir ayd\u0131n s\u0131n\u0131f (?) yeti\u015ftirmi\u015ftir. Milli hayat lirizmi zaman zaman \u015feytanile\u015ftirme d\u0131\u015f\u0131nda, yabanc\u0131 kavram\u0131na kapal\u0131d\u0131r. Yabanc\u0131 olan tekinsiz say\u0131l\u0131r. Yabanc\u0131 kavram\u0131n\u0131n Osmanl\u0131ca kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u2018ecnebi\u2019dir. Ecnebi hem yabanc\u0131 hem garip ve tekinsiz oland\u0131r. Yabanc\u0131lardan uzak tertemiz vatan mitosu \u0130ttihat Terakki\u2019den beri var olan d\u00fczle\u015ftirme ve yekpare T\u00fcrk vatan\u0131 mitosunun olmazsa olmaz ko\u015fulu olagelmi\u015ftir. Alman Fa\u015fizminde oldu\u011fu gibi T\u00fcrkl\u00fck vurgusunda da, haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f bireyler ayn\u0131 zamanda milli varl\u0131ktan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f ve milli \u00e7eperin d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f say\u0131l\u0131rlar. Haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olan Alman i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 resmi s\u00f6ylemde \u2018vatans\u0131z\u2019 olarak ge\u00e7erken Osmanl\u0131da haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olan gayri m\u00fcslim tebaaya  \u2018gavur\u2019 denilirdi. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 iade edildik\u00e7e bu kesimler milli \u00e7eperin i\u00e7ine d\u00e2hil edildiler. Cumhuriyetin kurulu\u015fuyla birlikte vatanda\u015f tan\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7ine girenler ayn\u0131 zamanda vatan\u0131 olan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131lar olarak kodland\u0131. K\u00fclt\u00fcrel vatanda\u015fl\u0131k milli bir kimli\u011fe sahip olmaya ko\u015fulland\u0131. Yine Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n deyimi\u015fle i\u00e7inde vatanperverlik, milli de\u011ferleri s\u00fcrekli g\u00fcncelleyen bir teyakkuz durumu olan bu militan vatanda\u015fl\u0131k ayn\u0131 zamanda \u00e7eperin i\u00e7indekilere kuruculuk ve ilkesellik stat\u00fcs\u00fc bah\u015fetmi\u015ftir. \u2018K\u00fcrtlerin cumhurba\u015fkan\u0131 bile oldu\u011fu bir \u00fclkede hala m\u0131zm\u0131zlanmalar\u0131n\u0131 anlayam\u0131yorum\u2019 s\u00f6ylemi T\u00fcrkiye\u2019de vatanda\u015f olman\u0131n herkesin nail olamayaca\u011f\u0131 bir \u015feref oldu\u011funa g\u00f6nderme yapar. Vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok c\u0131l\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 bir siyasal iklimde ku\u015fkusuz bu bir \u015feref olarak say\u0131lacakt\u0131r! \u2018S\u00f6z konusu vatan ise gerisi teferruatt\u0131r\u2019 s\u00f6ylemi, ayn\u0131 zamanda vatan\u0131 insandan \u00e7ok daha \u00fcst bir niteli\u011fe ve \u00f6nceli\u011fe yerle\u015ftirme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ve bu aralar meydanlarda g\u00fcrleyen \u2018vur de vural\u0131m, \u00f6l de \u00f6lelim\u2019 slogan\u0131n\u0131n tarihsel arka plan\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.  Bu ba\u011flamda devlet millettin kolektif ki\u015fili\u011fini olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca birey ya da fert d\u00f6nemin s\u00f6yleminde insan\u0131n eksikli\u011fine ve acizli\u011fine s\u00fcrekli g\u00f6nderme yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u2019Ankara\u2019da day\u0131n yoktur; Mahmudo kurban niye do\u011fdun?\u20191970\u2019li y\u0131llar\u0131n \u00fcnl\u00fc deyi\u015flerinden biridir. Tebaa olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 hak eden bu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 insan toplulu\u011fu vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 hak etmekle ve devlete ko\u015fulsuz ba\u011flanmakla, milli bir r\u00fc\u015fte ermi\u015f ve kendini vatana kar\u015f\u0131 minnettar ve bor\u00e7lu gibi hisseden yurtta\u015flara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Osmanl\u0131 devlet gelene\u011finde devlet-i kadim, din-\u00fc devlet, devlet-i ebedi gibi resmi s\u0131fatlar yeni tarih yaz\u0131m\u0131yla birlikte eski T\u00fcrk devletlerindeki destan malzemelerinin i\u00e7eri\u011fine serpi\u015ftirilmi\u015ftir. Bir d\u00f6nem toptan ret edilen Osmanl\u0131c\u0131 de\u011ferlerden y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemi ay\u0131klan\u0131p mitle\u015ftirilmi\u015f, bu g\u00fcn bile devam eden \u2018devlete uzuv olanlar\u2019 ile \u2018devletin alakas\u0131zlar\u0131\u2019 aras\u0131ndaki u\u00e7urumu b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131saca \u00f6zetleyecek olursak, militarizm bu \u00fclkede salt ordu-siyaset ili\u015fkisinin \u00f6tesine ge\u00e7ip toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flam\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f ve sivil alan\u0131n g\u00fcndelik diline sirayet etmi\u015ftir. Do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131lan militarizm egemen cinsiyet kurgusunu s\u00fcrekli besleyerek pop\u00fcler milliyet\u00e7i alan\u0131 s\u00fcrekli geni\u015fletmi\u015ftir. \u015eehitlik ve gazilik kavram\u0131 militarizmin kendini s\u00fcrekli yeniden \u00fcretmesini sa\u011flam\u0131\u015f, futbol stadyumlar\u0131ndan akademik alanlara kadar kendine ya\u015fam alanlar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Militarizm ve Beden Bu \u00fclkede erkek bedeni milliyet\u00e7i s\u00f6ylemde ideal ulus kurgusunun somut halini ifade etmeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcrken sava\u015f\u00e7\u0131 erkek ve sava\u015f\u0131n sadece erkekler \u00f6zg\u00fc bir yi\u011fitlik g\u00f6sterisi oldu\u011fu miti zorunlu askerlik uygulamas\u0131na gerek\u00e7e ve me\u015fruluk zemini olarak sunulmu\u015ftur. Erkek bedeninin mitle\u015ftirilmesi sayesinde sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k bir erkeklik paradigmas\u0131 haline gelmi\u015f, \u2019 sava\u015fa davet\u2019 ayn\u0131 zamanda \u2018erkekli\u011fe bir davet\u2019 alg\u0131s\u0131yla birle\u015ftirilmi\u015ftir.  T\u00fcrkiye\u2019de militarist ideoloji bir taraftan makbul erkekli\u011fin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f, devlet ve kentler dikey bir d\u00fczlemde kurgulan\u0131p y\u00fccelik payeleriyle onurland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Selim S\u0131rr\u0131 Tarcan\u2019\u0131n da b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sundu\u011fu ve projelendirdi\u011fi \u0130zcilik Okullar\u0131 ve Jimnastik Okullar\u0131 Alman jimnastik okullar\u0131ndan ve \u0130ngiliz izci birliklerinden esinlenilmi\u015fti; \u00e7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131lacak ar\u0131, disiplinli, itaatk\u00e2r ve karakter sahibi erkek yurtta\u015flar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ordu-millet mitinin s\u00fcrekli \u00fcretilmesi gerekiyordu. Kontrol edilemez bir bedensel enerjinin heba olmamas\u0131 ve devlete muhalif bir potada kendini var etmemesi i\u00e7in fazladan bedensel enerji vatan-devlet ve milletin hizmetine sunulmal\u0131yd\u0131. Avrupa\u2019da Protestan ahlak\u0131n cinsel enerjiyi ve arzuyu ehlile\u015ftirip kapitalist \u00fcretimin fayda ilkesine hizmet edecek hale getirmesi ile ile ya\u011f\u0131z yi\u011fitlerin potansiyel enerjilerinin vatana hizmete ko\u015fulland\u0131r\u0131lmas\u0131 biyo-iktidarc\u0131 bir sosyal m\u00fchendislik projesi olarak okumak san\u0131r\u0131m abart\u0131l\u0131 olmayacakt\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de milli e\u011fitimin toplumu militarize edecek \u015fekilde kurgulanmas\u0131 ve zorunlu askerlik e\u011fitiminin tedrisat\u0131n bir devam\u0131 olarak kabul edilmi\u015f olmas\u0131, k\u0131\u015flalar\u0131n neden bu denli ideolojik olduklar\u0131n\u0131n da izah\u0131d\u0131r. Askerlik, yurtta\u015flar\u0131 millile\u015ftirip erkekle\u015ftirirken kat\u0131 disiplin sayesinde hem milliyet\u00e7i ideolojinin benimsenmesi sa\u011flanm\u0131\u015f hem de bu uygulama, kapitalist ekonominin gereksinimi olan \u00fcretken ve faydal\u0131 yurtta\u015flar\u0131n yeti\u015ftirilmesine hizmet etmi\u015ftir. Erkek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ilk cinsel pratiklerinin \u2018milli oldu\u2019 \u015feklinde tan\u0131mlanmas\u0131 erkeklik ve milliyet\u00e7ilik aras\u0131ndaki diyalektik ba\u011f\u0131n g\u00fcndelik dile sirayet etmi\u015f \u015feklidir. Askerli\u011fin yaln\u0131zca erkekler i\u00e7in zorunlu olmas\u0131, kad\u0131nlar\u0131n tamam\u0131yla d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc belli kimlikler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla (\u015fehit annesi, \u015fehit ablas\u0131, gazi annesi) militarist ideolojiye bir \u015fekilde eklemlenirler. Zorunlu askerlik uygulamas\u0131nda annenin r\u0131zas\u0131n\u0131n ve destekleyici tutumunun ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu hepimiz biliyoruz. Bu ba\u011flamda sakat asker bedeninin militarist ideoloji i\u00e7in en sorunlu durumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmesi de b\u00fcy\u00fck bir problem de\u011fildir. Bir taraftan asker sakatl\u0131\u011f\u0131 medyada \u00f6zellikle \u00e7e\u015fitli stratejilerle g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131l\u0131n\u0131rken, g\u00f6zden ka\u00e7mayanlar ise vatan i\u00e7in uzuvlar\u0131n\u0131 yitiren ve kendini kurban edecek kadar vatan sevgisiyle dolu kahramanlar olarak sunulur. Sosyal ya\u015famda yer edinme, kendini kan\u0131tlama ve itibar-g\u00fc\u00e7 kazanma h\u00e2kim s\u00f6ylemde sava\u015fkanl\u0131k, kahramanl\u0131k, intikam ve itaat temalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir \u015feref ve milli menfaatler ile \u00e7at\u0131\u015fmayan bir ba\u011fl\u0131l\u0131k ve \u00fcretkenlik alg\u0131s\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00e7ocu\u011fa verilen en b\u00fcy\u00fck arma\u011fan cumhuriyetin ve vatan\u0131n gelece\u011fini olu\u015fturan en de\u011ferli bile\u015fen oldu\u011funun \u015feref payesidir! Askeri ba\u015far\u0131lar, \u015fehitlik ve gazilik, askerlik an\u0131lar\u0131 bireysel ve kolektif haf\u0131zada s\u00fcrekli canl\u0131 tutulmu\u015f, sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k ve fedak\u00e2rl\u0131k mutlak iyili\u011fin, sava\u015famayanlar ve hainler ise mutlak k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn cephesine saf tutmu\u015flard\u0131r. Milliyet\u00e7i ideolojide ulus kurgusunda vatan ve kad\u0131n bedeni \u00f6zde\u015ftir, vatan kad\u0131ns\u0131 (do\u011furgan, vefak\u00e2r ve bereketli) \u00f6zelliklere sahiptir; bu kutsal kad\u0131n\u0131 koruma ve sahiplenme rol\u00fc erke\u011findir.  Kad\u0131n\u0131 do\u011fa ve do\u011fal olan ile erke\u011fi ise ak\u0131l ve rasyonel olan ile ili\u015fkilendiren ayd\u0131nlanmac\u0131 gelenek, kamusal-\u00f6zel alan s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 cinsiyet rollerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.  Eril bir ideoloji olan milliyet\u00e7ili\u011fin ulus kurgusunda geleneksel ataerkillik modernize edilerek ayd\u0131nlanmac\u0131lar\u0131n \u00f6zel alana hapsetti\u011fi kad\u0131n, kamusal alana k\u0131smen de olsa eklemlenir ve b\u00f6ylelikle milliyet\u00e7ili\u011fin eril karakterine me\u015fruluk kazand\u0131r\u0131l\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n kamusal alana d\u00e2hil edilmesi ve \u00fcretken \u00f6zne olarak kodlanmas\u0131 sayesinde kad\u0131n ulusal kalk\u0131nman\u0131n di\u015fi emek\u00e7isi olarak projeye eklenir. Fabrika ve tarlada \u00e7al\u0131\u015fan kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn Cumhuriyet d\u00f6nemindeki yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bunun bariz bir g\u00f6stergesi olarak kabul edilebilir. Ulusun biyolojik devam\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan vefak\u00e2r kad\u0131n, milliyet\u00e7i s\u00f6ylemin ulus ve vatan tan\u0131m\u0131nda \u00e7o\u011funlukla anne ve sevgili metaforuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Sert erkekler r\u00fc\u015ftlerini ispat etmek i\u00e7in kad\u0131n\u0131-vatan\u0131 koruyarak o b\u00fcy\u00fck \u015ferefe nail olurken vatan\u0131 i\u00e7in sava\u015fmayanlar korkak, aciz ve kad\u0131ns\u0131 olmakla su\u00e7lan\u0131r. Sava\u015famayanlara atfedilen bu di\u015fil \u00f6zellikler T\u00fcrk milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki cinsiyet politikas\u0131n\u0131n turnosal ka\u011f\u0131d\u0131d\u0131r. T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda Egemen Millet Sendromu ve \u00fcst ulus kompleksi Ermeni, K\u00fcrt, Rum ya da kom\u00fcnistleri zimmi (himaye edilenler) kategorisinde ele al\u0131n\u0131rken, 1990 sonras\u0131 K\u00fcrtler bu zimmi vatanda\u015flar olarak kategorize edilmi\u015f se\u00e7im barajlar\u0131yla sad\u0131k olanlar buraya, olmayanlar d\u0131\u015far\u0131ya s\u00f6ylemi pratik d\u00fczlemde ve siyasal alg\u0131da egemen k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Devletin ve resmi s\u00f6ylemin y\u00fcz y\u0131ld\u0131r az\u0131nl\u0131klara ve b\u00fct\u00fcn toplumsal farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi bu a\u011f\u0131r su\u00e7lar ve hak ihlalleri ile \u2018y\u00fczle\u015fmesi\u2019 ve \u2018hesapla\u015fmas\u0131\u2019 bir kenara, toplumun \u00f6nemli bir kesiminde yaratt\u0131\u011f\u0131 devlet akl\u0131na paralel geli\u015fmi\u015f toplumsal ak\u0131l, bu g\u00fcn kap\u0131m\u0131za dayanm\u0131\u015f olan bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck engel olarak durmaktad\u0131r. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n zimmi unsur dedi\u011fi gruplara \u0130stanbul Valisinin marjinal demesi toplumsal bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel olarak okunmad\u0131k\u00e7a, resmi tarihin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu alg\u0131y\u0131 ve zehirli dilini terk etmedik\u00e7e bu topraklarda karde\u015fli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 yeniden \u00f6rmek imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saatlerde B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7, K\u00fcrt taraf\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir iyi niyet g\u00f6stergesi olan geri \u00e7ekilme s\u00fcreci ile ilgili \u2018cehennemin dibine gitsinler\u2019 s\u00f6yleminin sadece bir edep ve terbiye sorunu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek bir zorunluluktur. Ermeniyi kovan, Rumu tepeleyen, K\u00fcrd\u00fc ehlile\u015ftiren bu anlay\u0131\u015f ve yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131k, ancak yeni bir dil ve dilin \u00fcretece\u011fi yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sayesinde bertaraf edilebilir. Bar\u0131\u015f ve toplumsal mutabakat \u00e7ok \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcnen yerlerden \u00f6r\u00fcl\u00fcr bazen. \u00d6rne\u011fin b\u00fct\u00fcn yemin metinlerini ortadan kald\u0131r\u0131p \u2018Varl\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7 bir ulusun, bayra\u011f\u0131n ve \u0131rk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na arma\u011fan olmas\u0131n\u2019 \u015feklinde tersy\u00fcz edilmi\u015f bir toplumsal alg\u0131 yaratmaya niyetlenmek gibi. \u0130flas etmi\u015f ve cilas\u0131 tamam\u0131yla d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f bir tek\u00e7ili\u011fin ve donuklu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131na hayat\u0131n \u015fenlikli ve devrimci karakterini yeniden hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda \u00f6rmek gibi. Ne\u015feyle ve i\u00e7tenlikle\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":306,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":1,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":308,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}