{"id":20,"date":"2025-04-22T20:37:00","date_gmt":"2025-04-22T20:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/selahattingezer.com.tr\/?p=20"},"modified":"2025-06-08T16:01:01","modified_gmt":"2025-06-08T16:01:01","slug":"herkes-ayni-soruyu-soruyor-kurt-nerede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/2025\/04\/22\/herkes-ayni-soruyu-soruyor-kurt-nerede\/","title":{"rendered":"HERKES AYNI SORUYU SORUYOR: K\u00dcRT NEREDE?\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Devlet ile K\u00fcrt hareketi aras\u0131ndaki m\u00fczakere asimetrisi, yaln\u0131zca mevcut politik ko\u015fullardan m\u0131 kaynaklan\u0131yor, yoksa T\u00fcrk ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n ontolojik bir sonucu mu? Bu asimetriyi ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in K\u00fcrtler \u00f6nerilen yap\u0131sal reformlar (federasyon-\u00f6zerklik vb.) T\u00fcrkiye\u2019nin merkeziyet\u00e7i gelene\u011fiyle nas\u0131l uzla\u015ft\u0131r\u0131labilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn kriz-\u00e7at\u0131\u015fma dinamiklerini hatta T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n kendilerini ve birbirlerini alg\u0131lama bi\u00e7imlerini T\u00fcrk ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n ontolojik karakterinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta T\u00fcrk ulus-devleti, mevcut k\u00fcresel postmodern durum i\u00e7inde ulus-devletin ontolojik ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015firken bile kendi geleneksel kodlar\u0131n\u0131 koruma noktas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir diren\u00e7 g\u00f6stermektedir. \u0130nsanlara abart\u0131l\u0131 gelebilir ama hem T\u00fcrk ulus-devletinin hem de k\u00fcresel imparatorlu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda K\u00fcrt hareketinin ortaya koydu\u011fu paradigma, asl\u0131nda bir kar\u015f\u0131-k\u00fcreselle\u015fmenin in\u015fa kabiliyetini \u00f6z\u00fcnde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Mevcut asimetrinin korunmas\u0131 ve asimetrinin \u00fcretti\u011fi \u015fiddetin s\u00fcreklili\u011fi noktas\u0131nda devletin bu denli \u0131srarc\u0131 olmas\u0131n\u0131n k\u00f6keninde paradigman\u0131n uzan\u0131msal g\u00fc\u00e7 \u00fcretebilme kudreti yatmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015fen bir K\u00fcrtl\u00fck, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc de de\u011fi\u015fime zorlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Devlet bunun fark\u0131nda m\u0131?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Sarma\u015f\u0131k filminde ge\u00e7en bir repli\u011fi art\u0131k herkes soruyor: \u201cK\u00fcrt nerede?\u201d \u0130\u015fte tam da bu \u201cnerede\u201d sorusu belirleyici olman\u0131n kudretini ortaya koyuyor. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Devlet, e\u011fer de\u011fi\u015fecekse bu de\u011fi\u015fime kurucu ilkelerinden ba\u015flamak zorunda oldu\u011funu iyi biliyor. B\u00f6ylesi bir de\u011fi\u015fimde; T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn ayr\u0131cal\u0131k, imtiyaz, \u00fcst\u00fcnl\u00fck, katmanlar\u0131 par\u00e7alanacak ve dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn iktidar-g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri ba\u015ftan sona yeniden tan\u0131mlanacakt\u0131r. \u00d6zetle, k\u00fcresel imparatorluk d\u00fczleminde T\u00fcrk ulus-devleti, bug\u00fcn ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde alt emperyalist arzular\u0131n\u0131 temel strateji haline getirmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Devletin; Ukrayna, Suriye, K\u00fcrdistan ve \u0130ran co\u011frafyas\u0131ndaki etki ve m\u00fcdahale alanlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde devletli egemenli\u011fin art\u0131k salt ulusal s\u0131n\u0131rlarla a\u00e7\u0131klanabilir olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Son olarak uzla\u015fma-reform konusu da art\u0131k sadece T\u00fcrk ulus-devlet sistemi i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u00d6b\u00fcr taraftan K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131n\u0131n k\u00fcresel ve uzan\u0131msal g\u00fc\u00e7 dinami\u011fini hesaba katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; K\u00fcrtler 3\u2019\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6rleri haline gelmi\u015ftir. Sarma\u015f\u0131k filminde ge\u00e7en bir repli\u011fi art\u0131k herkes soruyor: \u201cK\u00fcrt nerede?\u201d \u0130\u015fte tam da bu \u201cnerede\u201d sorusu belirleyici olman\u0131n kudretini ortaya koyuyor. <\/p>\n\n\n\n

Bar\u0131\u015f, yaln\u0131zca \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n sonu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etik ba\u011f kurma s\u00fcreci olarak nas\u0131l yeniden tan\u0131mlanabilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Elbette bar\u0131\u015f, \u00f6ncelikle etik d\u00fczlemde kurulmal\u0131. D\u00fcnyadaki \u00e7at\u0131\u015fma-uzla\u015fma deneyimleri \u00fczerine uzun d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan Fisas, \u201cBar\u0131\u015fmak istiyorsan\u0131z \u00f6ncelikle bir \u015feylerden vazge\u00e7mek zorundas\u0131n\u0131z\u201d der. Bence bu topraklarda Modernist Marksistler de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok kesimin bar\u0131\u015f konusunu eti\u011fin de\u011fil ahlaki d\u00fczlemin problemati\u011fi haline getirmi\u015f olmas\u0131, meseleyi iyice i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getirmi\u015ftir. Hobbes, \u201cZira sava\u015f kuvvet yoluyla m\u00fccadele etme iradesinin kelimeler veya edimler ile yeterince a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bilinir k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir zamandan ba\u015fka nedir ki? Di\u011fer t\u00fcm zamanlara bar\u0131\u015f denir\u201d der. Dikkat ederseniz bar\u0131\u015f\u0131n bu \u015fekilde olumsuzun dolay\u0131m\u0131 ile kurulu\u015funun olduk\u00e7a eski bir tarihi vard\u0131r. \u0130\u015fte modernitenin kodlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan bir zihin, bu olumsuzun ahlaki d\u00fczlemine s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u2018onurlu bir bar\u0131\u015f\u2019 kavram\u0131n\u0131 da do\u011fal\u0131nda anlamayacakt\u0131r. Onurlu bar\u0131\u015f kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131, bar\u0131\u015f\u0131n bir s\u0131fat\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bar\u0131\u015f\u0131n etkin bir yerde kurulmas\u0131na g\u00f6nderme yapar. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n y\u0131llarca \u201cYa Onurlu Bir Bar\u0131\u015f Ya G\u00f6rkemli Bir Direni\u015f\u201d sloganlar\u0131yla meydanlar\u0131 inletmeleri bize bir \u015fey anlatmaktad\u0131r. Etkinlik d\u00fc\u015f\u00fcncesi ba\u011flam\u0131nda Spinoza\u2019ya yolumuz d\u00fc\u015fmektedir. Spinoza, \u201cPolitik \u0130nceleme\u201d adl\u0131 eserinde \u015f\u00f6yle diyecektir: \u201cGer\u00e7ekte bar\u0131\u015f, basit\u00e7e sava\u015f\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir, kayna\u011f\u0131n\u0131 ruhun g\u00fcc\u00fcnden alan bir erdemdir.\u201d Dolay\u0131s\u0131 ile bar\u0131\u015f art\u0131k ruhun g\u00fcc\u00fc olarak erdem ile ayn\u0131 d\u00fczlemdedir. Olumsuzlayarak ula\u015f\u0131lan ahlaki edilginli\u011fe kar\u015f\u0131 olumlama ile ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z etik-politik bir in\u015fa d\u00fczleminde K\u00fcrt paradigmas\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi \u201conurlu bar\u0131\u015f\u201d kavram\u0131 kayna\u011f\u0131n\u0131 ruhun g\u00fcc\u00fcnden, etkinli\u011finden, yani K\u00fcrdistan\u2019\u0131n direnen bedeninden almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt meselesine dair kurulan t\u00fcm resmi ve muhalif diller, K\u00fcrtlerin tarihsel haf\u0131zas\u0131na temas edemedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde eksik kal\u0131yor. Sizce bu haf\u0131za neden s\u00fcrekli bast\u0131r\u0131lmak ya da ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmak isteniyor?  Haf\u0131zan\u0131n politikle\u015ftirilmesi nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt hareketi, direni\u015fin virt\u00fcel kuvvetlerini, t\u00fcm ge\u00e7mi\u015fi yani edimselle\u015fmemi\u015f kuvvetlerini yan yana getirerek t\u00fcm ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi ile \u015fu an\u0131n varolu\u015fu \u00fczerinden bir kolektif haf\u0131za in\u015fa eder.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Haf\u0131za konusu son derece problemli ve tart\u0131\u015fmalara a\u00e7\u0131k bir alan. Haf\u0131zay\u0131 incelerken Marksizmin a\u015fa\u011f\u0131dan tarih tezi dahil b\u00fct\u00fcn geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 yap\u0131 s\u00f6k\u00fcm\u00fcne u\u011fratman\u0131n da devrimci bir m\u00fcdahale oldu\u011funa inananlardan\u0131m. Bir direni\u015fi s\u00fcre\u00e7 terimleri ile analiz etmek demek onun hem virt\u00fcel hem de edimsel kuvvetleri ile analiz etmek demektir. Dikkat ederseniz; devlet devrimcilerden daha fazla haf\u0131zaya ihtiya\u00e7 duyar. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet yap\u0131sal olarak kendinde \u00fcretim yapan yani kendi d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirme yetene\u011fine sahip de\u011fildir ve m\u00fclkle\u015ftirme yoluyla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Y\u00fczy\u0131ld\u0131r devletin hem K\u00fcrdistan\u2019da hem T\u00fcrkiye\u2019de sadece kamusal mekanlar \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemeler bile haf\u0131za in\u015fas\u0131na ne denli ihtiya\u00e7 duydu\u011funu g\u00f6stermektedir. K\u00fcrt Hareketi, direni\u015fin virt\u00fcel kuvvetlerini, t\u00fcm ge\u00e7mi\u015fi yani edimselle\u015fmemi\u015f kuvvetlerini yan yana getirerek t\u00fcm ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi ile \u015fu an\u0131n varolu\u015fu \u00fczerinden bir kolektif haf\u0131za in\u015fa eder.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda homojenle\u015ftirilmi\u015f bir haf\u0131zaya de\u011fil, tam tersine direni\u015f belle\u011finin ge\u00e7mi\u015fini bug\u00fcne do\u011fru b\u00fckerek her g\u00fcn kendini yeniden \u00fcreten bir haf\u0131zaya ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ar\u015fiv feti\u015fizmi ya da K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc soyut bir tarihselli\u011fe sabitleyerek oradan melankoli ve romantizm \u00fcreten bir haf\u0131zac\u0131l\u0131ktan devrimci bir edimsellik asla \u00e7\u0131kmaz. Dikkat ederseniz, devlet ya da devletli d\u00fc\u015f\u00fcncenin elinden gelen tek \u015fey, bu virt\u00fcel kuvvetleri \u00f6nce homojenle\u015ftirilmi\u015f bir edimselli\u011fe indirgemek, sonra da kendi \u00fcretti\u011fi homojenli\u011fi yok saymakt\u0131r. Devletin buradaki asli amac\u0131 direni\u015fin de bu homojenlik i\u00e7inde devinmesini sa\u011flayarak direni\u015f ile daha kolay m\u00fccadele etmenin olanaklar\u0131n\u0131 yaratmakt\u0131r. Haf\u0131za sava\u015f\u0131n\u0131n en yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 alanlardan biri de mekanlard\u0131r. Mek\u00e2n\u0131n s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ile bir yandan haf\u0131zas\u0131zla\u015ft\u0131rma \u00fcretilirken bir yandan da bu unutulan\u0131n hat\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in mek\u00e2nsal \u00f6rg\u00fctlenmeler, \u00f6rne\u011fin m\u00fczeler ve an\u0131tlar in\u015fa edilir. Burada kar\u0131\u015f\u0131k bir hik\u00e2ye varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama mesele \u00e7ok basittir. Haf\u0131za her zaman belirli bir mekanla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131r ama heryerdele\u015fmi\u015f bir K\u00fcrdistan kavram\u0131 ile birlikte bunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde derdimiz daha net anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu durumda art\u0131k belirli bir mek\u00e2na indirgenebilecek bir K\u00fcrdistan yoktur! Homojenle\u015ftirilemeyen ve buna direnen bir bellek hem s\u00fcrekli co\u011frafyalar \u00fcretir hem de kendi \u201cher zaman\u0131n\u0131\u201d kurar. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt halk\u0131 y\u00fcz y\u0131ld\u0131r ink\u00e2r edilen bir kimli\u011fi ta\u015f\u0131rken, bu kimli\u011fi hem k\u00fclt\u00fcrel hem siyasal olarak yeniden \u00fcretmeye devam ediyor. Sizce bu diren\u00e7 h\u00e2lini art\u0131k sadece bir \u201chak talebi\u201d de\u011fil, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019de hegemonik olan t\u00fcm anlat\u0131lara kar\u015f\u0131 kurulmu\u015f bir alternatif ya\u015fam bi\u00e7imi olarak de\u011ferlendirebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt hareketinin \u00fcretti\u011fi paradigma Spinozac\u0131 anlamda bir \u201chak yaratma\u201d prati\u011fidir. Demokratik modernite kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki demokrasi kavram\u0131 hi\u00e7bir zaman belli bir y\u00f6netim \u015feklini \u00e7a\u011f\u0131rmaz, tersine bir ya\u015fam paradigmas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrtl\u00fck gibi devasa parametreleri ve uzamlar\u0131 olan bir meseleyi sadece hak talebine indirgemek do\u011fru de\u011fil. K\u00fcrt direni\u015fi bir \u201chak arama de\u011fil bir \u201chak yaratma\u201d dinami\u011fidir. Hak talebi kavramsal olarak ayd\u0131nlanma ve h\u00fcmanist gelene\u011fin devam\u0131 olmakla birlikte bedenleri pasifize eden bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Oysa bedenleri -ki burada tamam\u0131yla K\u00fcrt direni\u015finin yaratt\u0131\u011f\u0131 beden\/i\/leri kastediyorum- etkin bir yerden d\u00fc\u015f\u00fcnmenin ilk arac\u0131 hak-g\u00fc\u00e7 dinami\u011fini esas almakt\u0131r. B\u00f6ylece hak meselesi, bir kudret sorunu halini al\u0131r. Spinoza, bir mektubunda kudret konusunda Hobbes ile ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ancak aralar\u0131ndaki fark\u0131n, Hobbes\u2019in kudreti s\u00f6zle\u015fme yoluyla bir devlete\/leviathana devretti\u011fini kendisinin ise bunu asla devretmedi\u011fini s\u00f6yler. Dolay\u0131s\u0131 ile K\u00fcrt hareketinin \u00fcretti\u011fi paradigma Spinozac\u0131 anlamda bir Hak Yaratma\u201d prati\u011fidir. \u00d6rne\u011fin demokratik modernite kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki demokrasi kavram\u0131 hi\u00e7bir zaman belli bir y\u00f6netim \u015feklini \u00e7a\u011f\u0131rmaz, tersine bir ya\u015fam paradigmas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Yani soruya d\u00f6necek olursak evet bu bir ya\u015fam paradigmas\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki g\u00fcc\u00fc de bir mek\u00e2na \u00f6zg\u00fclemeyecek kadar kudretli bir paradigma olmas\u0131ndan dolay\u0131 sadece K\u00fcrtlere ya da Ortado\u011fu halklar\u0131na de\u011fil b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya halklar\u0131na ve canl\u0131lar\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131da bulunur.<\/p>\n\n\n\n

Sizce K\u00fcrt halk\u0131 sadece bir devlet taraf\u0131ndan de\u011fil, \u201cEgemen zaman\u201d taraf\u0131ndan da d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olabilir mi? T\u00fcrkiye\u2019nin resmi tarih anlat\u0131s\u0131 i\u00e7inde K\u00fcrtlerin belle\u011fi neden s\u00fcrekli gelece\u011fi olmayan bir ge\u00e7mi\u015f olarak kodlan\u0131yor? Resmi tarih d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir halk, nas\u0131l kendi zaman\u0131n\u0131 kurar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt direni\u015finin paradigmas\u0131 modern zamanlardan d\u0131\u015flanmak \u015f\u00f6yle dursun tersine bu zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tamam\u0131yla kendi etkinli\u011fi ile tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u201cAd\u0131 dahi bilinmeyen bir halk\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fctt\u00fck\u201d diyen o insanlar asl\u0131nda K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131n\u0131n zamand\u0131\u015f\u0131 bir zamansall\u0131k da \u00fcretti\u011fini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Hegel\u2019in tarih d\u0131\u015f\u0131l\u0131k kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131, tam da bu modernist zamansall\u0131\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu \u015fu demek asl\u0131nda; zaman\u0131n homojen bir uzay (mekan) i\u00e7inde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 modern d\u00fcnyay\u0131 gayet iyi biliyoruz. Ayn\u0131 zamanda kapitalist ya\u015fam\u0131n kurulmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesi i\u00e7in de elzem olan bir homojenle\u015ftirmedir bu. Paris Kom\u00fcn\u00fc’nde saat kulelerine ate\u015f eden kom\u00fcnarlar oradan d\u00fcnyaya bir mesaj veriyorlard\u0131. Biz kapitalizmin zamansall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ret ediyoruz ve zamansall\u0131\u011fa m\u00fcdahale ederken asl\u0131nda mekansall\u0131\u011f\u0131 par\u00e7al\u0131yoruz. K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131 tam da kendi bedeninden gelen etkin g\u00fcc\u00fc ile yani kendi kendini \u00fcretme g\u00fcc\u00fc anlam\u0131nda zaman\u0131 homojen de\u011fil heterojen ba\u011flar kurman\u0131n d\u00fczlemine \u00e7eker. Yani Dewre\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi \u015eengal Da\u011flar\u0131ndan Musul Ovas\u0131na inerek Semitik ordular\u0131na a\u011f\u0131r darbeler indiren Aryenik bir gerilla olarak hikayele\u015ftirmek, \u00fcretilen bu heterojenli\u011fi belli bir zamand\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa \u00e7ekmektir. Zamans\u0131z bir zaman \u00fcretimi denilen \u015fey tam da budur.<\/p>\n\n\n\n

Dewre\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi \u015eengal da\u011flar\u0131ndan Musul Ovas\u0131na inerek Semitik ordular\u0131na a\u011f\u0131r darbeler indiren Aryenik bir gerilla olarak hikayele\u015ftirmek, \u00fcretilen bu heterojenli\u011fi belli bir zamand\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa \u00e7ekmektir. Zamans\u0131z bir zaman \u00fcretimi denilen \u015fey tam da budur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 K\u00fcrt\u2019\u00fc tan\u0131mamak, T\u00fcrk\u2019\u00fc tarif etmenin zorunlu e\u015fi\u011fi h\u00e2line mi geldi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zorunlu e\u015fik, \u00e7ok g\u00fczel bir tan\u0131mlama. Bahsetti\u011fin bu zorunlu e\u015fik K\u00fcrtl\u00fck ile T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren hep b\u00f6ylesi bir ili\u015fkisellik \u00fczerinden ilerlemektedir. Siyah nas\u0131l beyazla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn siyah oldu\u011funu fark ettiyse; beyaz da siyah ile her kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda kendini siyah\u0131n ink\u00e2r\u0131 ve alt \u00f6zellikleri \u00fczerinden tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tart\u0131\u015fma bizi beyaz Avrupal\u0131n\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k tarihinin en ba\u015flar\u0131na kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Abbas Vali, bir kitab\u0131nda \u201cNe zaman T\u00fcrklerin kendine bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015firse K\u00fcrtlerin de kendine bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fecektir\u201d der. Bu belirleme k\u0131smen do\u011fru olmakla birlikte oraya bir \u015ferh de d\u00fc\u015fmek gerekiyor. K\u00fcrtlerin kendine bak\u0131\u015f\u0131 art\u0131k T\u00fcrkl\u00fck d\u00fcnyas\u0131n\u0131n asimetrisinin d\u0131\u015f\u0131nda bir yerde de kendini \u00fcretmektedir. Son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fckselen korkun\u00e7 bir cinsiyet\u00e7ili\u011fin e\u015flik etti\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k devlet ile halk aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcnle\u015fik durumu daha da per\u00e7inleyerek T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesini yava\u015f yava\u015f T\u00fcrklerin S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne do\u011fru evirmi\u015ftir. \u0130mamo\u011flu protestolar\u0131nda fa\u015fist y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n egemen sisteme y\u00f6nlendirecekleri tepkilerini \u00e7o\u011funlukla K\u00fcrtlere y\u00f6neltmesini de biraz buradan okumak gerekir. Membi, \u201cBeyaz Avrupal\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 bilin\u00e7alt\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyorsa ilk \u00f6nce Afrika\u2019ya nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131na baks\u0131n\u201d derken tam da bunu kast etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fczy\u0131ll\u0131k ink\u00e2r ve bast\u0131rma politikalar\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrtler h\u00e2l\u00e2 sevinmeyi, yas tutmay\u0131, kutlamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Sizce bir halk\u0131n kolektif duygular\u0131n\u0131 canl\u0131 tutabilmesi, politik m\u00fccadelesinin neresinde durur? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Neredeyse iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r direnen bir K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 duygulan\u0131mlar\u0131 m\u00fccadeleden yal\u0131t\u0131k bir tarzda sadece psikolojikle\u015ftirmek ya da kaba bir indirgemecilikle \u201cK\u00fcrtler bu kadar direngen, K\u00fcrtler bu kadar ne\u015feli, K\u00fcrtler bu kadar kederli\u201d \u015feklinde \u00f6l\u00e7eklendirmek duygular sosyolojisini sosyolojik kadastroculukla kar\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrtlerin Newroz konusundaki devrimci inad\u0131n\u0131n arkeolojisini yapacaksak orada \u00e7ekilen halaylar\u0131n ve giyilen elbiselerin sosyal medyadaki be\u011feni say\u0131s\u0131na de\u011fil, 1992\/93 y\u0131llar\u0131nda y\u00fcz yirmi be\u015f evlad\u0131n\u0131n cenazesini sokaklardan toplayan bir halk\u0131n inad\u0131na bakmam\u0131z gerekiyor. Bu durum tam olarak \u201c\u00f6znellik \u00fcretimidir.\u201d Bu g\u00fcndelik hayat\u0131n her taraftan tepemize \u00e7\u00f6ken biyopolitikas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015fin biyopolitikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 K\u00fcrt \u00e7ocuklar\u0131 konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmeden \u00f6nce anadillerinin sak\u0131ncal\u0131 oldu\u011funu sezerek b\u00fcy\u00fcyor. Bu \u201csessizlikle terbiye edilme\u201d hali, K\u00fcrt olmay\u0131 nas\u0131l bir duyguya, nas\u0131l bir suskunlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor? Yayg\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u201cPolitik olan bu travmatik ba\u015flang\u0131\u00e7ta m\u0131 ba\u015flar\u201d sorusu bunu do\u011frular m\u0131 yoksa as\u0131l travma \u201cT\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn yok olu\u015fu\u201d korkusunda m\u0131 mevcut?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Anadil \u015fiddetini \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla ya\u015fam\u0131\u015f biri olarak s\u00f6yl\u00fcyorum; Politik olan travmatik bir ba\u015flang\u0131\u00e7tan do\u011fmaz. Bu \u00fclkede b\u00fct\u00fcn ezilenler ba\u015fkas\u0131n\u0131n diliyle m\u00fckemmel konu\u015fmak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve o y\u00fczden kendi anadillerinde \u00e7o\u011funlukla ya kekeme, ya peltek ya da lal kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ama \u00f6b\u00fcr taraftan olu\u015f her zaman katlan\u0131lamaz olan\u0131n i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcr. E\u011fer \u00e7ocuklu\u011fumuzdan itibaren her g\u00fcn y\u00fczle\u015fti\u011fimiz bir m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fi olmam\u0131\u015f olsayd\u0131 bug\u00fcn bizler bamba\u015fka bir hik\u00e2yenin i\u00e7inde olmu\u015f olurduk. K\u00fcrt olu\u015f denilen kavramsalla\u015ft\u0131rma ile sadece K\u00fcrtlerin de\u011fil T\u00fcrklerin de olu\u015fa girmesi gerekti\u011fi bir olu\u015ftan s\u00f6z ediyoruz. Sordu\u011funuz soruyu biraz tersine \u00e7evirelim: T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funlu\u011fun ya da egemen olan\u0131n belirli bir homojenli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu travma T\u00fcrklere daha \u00e7ok uyuyor. K\u00fcrtlerin anadilinde e\u011fitim talebini T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn yok olu\u015fu olarak g\u00f6renlerin say\u0131s\u0131 az\u0131msanmayacak kadar \u00e7oktur bu topraklarda. O y\u00fczden Sarma\u015f\u0131k filminde herkes olduk\u00e7a travmatik bir \u015fekilde her yerde K\u00fcrd\u00fc ar\u0131yor. E\u011fer biz tart\u0131\u015fmay\u0131 Freud-Lacan hatt\u0131n\u0131n i\u00e7inden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrsek evet travma T\u00fcrk\u00fcn travmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Devlet ile K\u00fcrt hareketi aras\u0131ndaki m\u00fczakere asimetrisi, yaln\u0131zca mevcut politik ko\u015fullardan m\u0131 kaynaklan\u0131yor, yoksa T\u00fcrk ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n ontolojik bir sonucu mu? Bu asimetriyi ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in K\u00fcrtler \u00f6nerilen yap\u0131sal reformlar (federasyon-\u00f6zerklik vb.) T\u00fcrkiye\u2019nin merkeziyet\u00e7i gelene\u011fiyle nas\u0131l uzla\u015ft\u0131r\u0131labilir? Yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn kriz-\u00e7at\u0131\u015fma dinamiklerini hatta T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n kendilerini ve birbirlerini alg\u0131lama bi\u00e7imlerini T\u00fcrk ulus-devlet in\u015fas\u0131n\u0131n ontolojik karakterinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta T\u00fcrk ulus-devleti, mevcut k\u00fcresel postmodern durum i\u00e7inde ulus-devletin ontolojik ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015firken bile kendi geleneksel kodlar\u0131n\u0131 koruma noktas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir diren\u00e7 g\u00f6stermektedir. \u0130nsanlara abart\u0131l\u0131 gelebilir ama hem T\u00fcrk ulus-devletinin hem de k\u00fcresel imparatorlu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda K\u00fcrt hareketinin ortaya koydu\u011fu paradigma, asl\u0131nda bir kar\u015f\u0131-k\u00fcreselle\u015fmenin in\u015fa kabiliyetini \u00f6z\u00fcnde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Mevcut asimetrinin korunmas\u0131 ve asimetrinin \u00fcretti\u011fi \u015fiddetin s\u00fcreklili\u011fi noktas\u0131nda devletin bu denli \u0131srarc\u0131 olmas\u0131n\u0131n k\u00f6keninde paradigman\u0131n uzan\u0131msal g\u00fc\u00e7 \u00fcretebilme kudreti yatmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015fen bir K\u00fcrtl\u00fck, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc de de\u011fi\u015fime zorlamaktad\u0131r. Devlet bunun fark\u0131nda m\u0131? Sarma\u015f\u0131k filminde ge\u00e7en bir repli\u011fi art\u0131k herkes soruyor: \u201cK\u00fcrt nerede?\u201d \u0130\u015fte tam da bu \u201cnerede\u201d sorusu belirleyici olman\u0131n kudretini ortaya koyuyor.  Devlet, e\u011fer de\u011fi\u015fecekse bu de\u011fi\u015fime kurucu ilkelerinden ba\u015flamak zorunda oldu\u011funu iyi biliyor. B\u00f6ylesi bir de\u011fi\u015fimde; T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn ayr\u0131cal\u0131k, imtiyaz, \u00fcst\u00fcnl\u00fck, katmanlar\u0131 par\u00e7alanacak ve dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn iktidar-g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri ba\u015ftan sona yeniden tan\u0131mlanacakt\u0131r. \u00d6zetle, k\u00fcresel imparatorluk d\u00fczleminde T\u00fcrk ulus-devleti, bug\u00fcn ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesinde alt emperyalist arzular\u0131n\u0131 temel strateji haline getirmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Devletin; Ukrayna, Suriye, K\u00fcrdistan ve \u0130ran co\u011frafyas\u0131ndaki etki ve m\u00fcdahale alanlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde devletli egemenli\u011fin art\u0131k salt ulusal s\u0131n\u0131rlarla a\u00e7\u0131klanabilir olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Son olarak uzla\u015fma-reform konusu da art\u0131k sadece T\u00fcrk ulus-devlet sistemi i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u00d6b\u00fcr taraftan K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131n\u0131n k\u00fcresel ve uzan\u0131msal g\u00fc\u00e7 dinami\u011fini hesaba katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; K\u00fcrtler 3\u2019\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en \u00f6nemli akt\u00f6rleri haline gelmi\u015ftir. Sarma\u015f\u0131k filminde ge\u00e7en bir repli\u011fi art\u0131k herkes soruyor: \u201cK\u00fcrt nerede?\u201d \u0130\u015fte tam da bu \u201cnerede\u201d sorusu belirleyici olman\u0131n kudretini ortaya koyuyor.  Bar\u0131\u015f, yaln\u0131zca \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n sonu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etik ba\u011f kurma s\u00fcreci olarak nas\u0131l yeniden tan\u0131mlanabilir? Elbette bar\u0131\u015f, \u00f6ncelikle etik d\u00fczlemde kurulmal\u0131. D\u00fcnyadaki \u00e7at\u0131\u015fma-uzla\u015fma deneyimleri \u00fczerine uzun d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan Fisas, \u201cBar\u0131\u015fmak istiyorsan\u0131z \u00f6ncelikle bir \u015feylerden vazge\u00e7mek zorundas\u0131n\u0131z\u201d der. Bence bu topraklarda Modernist Marksistler de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok kesimin bar\u0131\u015f konusunu eti\u011fin de\u011fil ahlaki d\u00fczlemin problemati\u011fi haline getirmi\u015f olmas\u0131, meseleyi iyice i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getirmi\u015ftir. Hobbes, \u201cZira sava\u015f kuvvet yoluyla m\u00fccadele etme iradesinin kelimeler veya edimler ile yeterince a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bilinir k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir zamandan ba\u015fka nedir ki? Di\u011fer t\u00fcm zamanlara bar\u0131\u015f denir\u201d der. Dikkat ederseniz bar\u0131\u015f\u0131n bu \u015fekilde olumsuzun dolay\u0131m\u0131 ile kurulu\u015funun olduk\u00e7a eski bir tarihi vard\u0131r. \u0130\u015fte modernitenin kodlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan bir zihin, bu olumsuzun ahlaki d\u00fczlemine s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u2018onurlu bir bar\u0131\u015f\u2019 kavram\u0131n\u0131 da do\u011fal\u0131nda anlamayacakt\u0131r. Onurlu bar\u0131\u015f kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131, bar\u0131\u015f\u0131n bir s\u0131fat\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bar\u0131\u015f\u0131n etkin bir yerde kurulmas\u0131na g\u00f6nderme yapar. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n y\u0131llarca \u201cYa Onurlu Bir Bar\u0131\u015f Ya G\u00f6rkemli Bir Direni\u015f\u201d sloganlar\u0131yla meydanlar\u0131 inletmeleri bize bir \u015fey anlatmaktad\u0131r. Etkinlik d\u00fc\u015f\u00fcncesi ba\u011flam\u0131nda Spinoza\u2019ya yolumuz d\u00fc\u015fmektedir. Spinoza, \u201cPolitik \u0130nceleme\u201d adl\u0131 eserinde \u015f\u00f6yle diyecektir: \u201cGer\u00e7ekte bar\u0131\u015f, basit\u00e7e sava\u015f\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir, kayna\u011f\u0131n\u0131 ruhun g\u00fcc\u00fcnden alan bir erdemdir.\u201d Dolay\u0131s\u0131 ile bar\u0131\u015f art\u0131k ruhun g\u00fcc\u00fc olarak erdem ile ayn\u0131 d\u00fczlemdedir. Olumsuzlayarak ula\u015f\u0131lan ahlaki edilginli\u011fe kar\u015f\u0131 olumlama ile ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z etik-politik bir in\u015fa d\u00fczleminde K\u00fcrt paradigmas\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi \u201conurlu bar\u0131\u015f\u201d kavram\u0131 kayna\u011f\u0131n\u0131 ruhun g\u00fcc\u00fcnden, etkinli\u011finden, yani K\u00fcrdistan\u2019\u0131n direnen bedeninden almaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt meselesine dair kurulan t\u00fcm resmi ve muhalif diller, K\u00fcrtlerin tarihsel haf\u0131zas\u0131na temas edemedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde eksik kal\u0131yor. Sizce bu haf\u0131za neden s\u00fcrekli bast\u0131r\u0131lmak ya da ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmak isteniyor?  Haf\u0131zan\u0131n politikle\u015ftirilmesi nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? K\u00fcrt hareketi, direni\u015fin virt\u00fcel kuvvetlerini, t\u00fcm ge\u00e7mi\u015fi yani edimselle\u015fmemi\u015f kuvvetlerini yan yana getirerek t\u00fcm ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi ile \u015fu an\u0131n varolu\u015fu \u00fczerinden bir kolektif haf\u0131za in\u015fa eder. Haf\u0131za konusu son derece problemli ve tart\u0131\u015fmalara a\u00e7\u0131k bir alan. Haf\u0131zay\u0131 incelerken Marksizmin a\u015fa\u011f\u0131dan tarih tezi dahil b\u00fct\u00fcn geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 yap\u0131 s\u00f6k\u00fcm\u00fcne u\u011fratman\u0131n da devrimci bir m\u00fcdahale oldu\u011funa inananlardan\u0131m. Bir direni\u015fi s\u00fcre\u00e7 terimleri ile analiz etmek demek onun hem virt\u00fcel hem de edimsel kuvvetleri ile analiz etmek demektir. Dikkat ederseniz; devlet devrimcilerden daha fazla haf\u0131zaya ihtiya\u00e7 duyar. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet yap\u0131sal olarak kendinde \u00fcretim yapan yani kendi d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirme yetene\u011fine sahip de\u011fildir ve m\u00fclkle\u015ftirme yoluyla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Y\u00fczy\u0131ld\u0131r devletin hem K\u00fcrdistan\u2019da hem T\u00fcrkiye\u2019de sadece kamusal mekanlar \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemeler bile haf\u0131za in\u015fas\u0131na ne denli ihtiya\u00e7 duydu\u011funu g\u00f6stermektedir. K\u00fcrt Hareketi, direni\u015fin virt\u00fcel kuvvetlerini, t\u00fcm ge\u00e7mi\u015fi yani edimselle\u015fmemi\u015f kuvvetlerini yan yana getirerek t\u00fcm ge\u00e7mi\u015f, \u015fimdi ile \u015fu an\u0131n varolu\u015fu \u00fczerinden bir kolektif haf\u0131za in\u015fa eder. Asl\u0131nda homojenle\u015ftirilmi\u015f bir haf\u0131zaya de\u011fil, tam tersine direni\u015f belle\u011finin ge\u00e7mi\u015fini bug\u00fcne do\u011fru b\u00fckerek her g\u00fcn kendini yeniden \u00fcreten bir haf\u0131zaya ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ar\u015fiv feti\u015fizmi ya da K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc soyut bir tarihselli\u011fe sabitleyerek oradan melankoli ve romantizm \u00fcreten bir haf\u0131zac\u0131l\u0131ktan devrimci bir edimsellik asla \u00e7\u0131kmaz. Dikkat ederseniz, devlet ya da devletli d\u00fc\u015f\u00fcncenin elinden gelen tek \u015fey, bu virt\u00fcel kuvvetleri \u00f6nce homojenle\u015ftirilmi\u015f bir edimselli\u011fe indirgemek, sonra da kendi \u00fcretti\u011fi homojenli\u011fi yok saymakt\u0131r. Devletin buradaki asli amac\u0131 direni\u015fin de bu homojenlik i\u00e7inde devinmesini sa\u011flayarak direni\u015f ile daha kolay m\u00fccadele etmenin olanaklar\u0131n\u0131 yaratmakt\u0131r. Haf\u0131za sava\u015f\u0131n\u0131n en yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 alanlardan biri de mekanlard\u0131r. Mek\u00e2n\u0131n s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ile bir yandan haf\u0131zas\u0131zla\u015ft\u0131rma \u00fcretilirken bir yandan da bu unutulan\u0131n hat\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in mek\u00e2nsal \u00f6rg\u00fctlenmeler, \u00f6rne\u011fin m\u00fczeler ve an\u0131tlar in\u015fa edilir. Burada kar\u0131\u015f\u0131k bir hik\u00e2ye varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama mesele \u00e7ok basittir. Haf\u0131za her zaman belirli bir mekanla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131r ama heryerdele\u015fmi\u015f bir K\u00fcrdistan kavram\u0131 ile birlikte bunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde derdimiz daha net anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu durumda art\u0131k belirli bir mek\u00e2na indirgenebilecek bir K\u00fcrdistan yoktur! Homojenle\u015ftirilemeyen ve buna direnen bir bellek hem s\u00fcrekli co\u011frafyalar \u00fcretir hem de kendi \u201cher zaman\u0131n\u0131\u201d kurar.  K\u00fcrt halk\u0131 y\u00fcz y\u0131ld\u0131r ink\u00e2r edilen bir kimli\u011fi ta\u015f\u0131rken, bu kimli\u011fi hem k\u00fclt\u00fcrel hem siyasal olarak yeniden \u00fcretmeye devam ediyor. Sizce bu diren\u00e7 h\u00e2lini art\u0131k sadece bir \u201chak talebi\u201d de\u011fil, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019de hegemonik olan t\u00fcm anlat\u0131lara kar\u015f\u0131 kurulmu\u015f bir alternatif ya\u015fam bi\u00e7imi olarak de\u011ferlendirebilir miyiz? K\u00fcrt hareketinin \u00fcretti\u011fi paradigma Spinozac\u0131 anlamda bir \u201chak yaratma\u201d prati\u011fidir. Demokratik modernite kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki demokrasi kavram\u0131 hi\u00e7bir zaman belli bir y\u00f6netim \u015feklini \u00e7a\u011f\u0131rmaz, tersine bir ya\u015fam paradigmas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. K\u00fcrtl\u00fck gibi devasa parametreleri ve uzamlar\u0131 olan bir meseleyi sadece hak talebine indirgemek do\u011fru de\u011fil. K\u00fcrt direni\u015fi bir \u201chak arama de\u011fil bir \u201chak yaratma\u201d dinami\u011fidir. Hak talebi kavramsal olarak ayd\u0131nlanma ve h\u00fcmanist gelene\u011fin devam\u0131 olmakla birlikte bedenleri pasifize eden bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Oysa bedenleri -ki burada tamam\u0131yla K\u00fcrt direni\u015finin yaratt\u0131\u011f\u0131 beden\/i\/leri kastediyorum- etkin bir yerden d\u00fc\u015f\u00fcnmenin ilk arac\u0131 hak-g\u00fc\u00e7 dinami\u011fini esas almakt\u0131r. B\u00f6ylece hak meselesi, bir kudret sorunu halini al\u0131r. Spinoza, bir mektubunda kudret konusunda Hobbes ile ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ancak aralar\u0131ndaki fark\u0131n, Hobbes\u2019in kudreti s\u00f6zle\u015fme yoluyla bir devlete\/leviathana devretti\u011fini kendisinin ise bunu asla devretmedi\u011fini s\u00f6yler. Dolay\u0131s\u0131 ile K\u00fcrt hareketinin \u00fcretti\u011fi paradigma Spinozac\u0131 anlamda bir Hak Yaratma\u201d prati\u011fidir. \u00d6rne\u011fin demokratik modernite kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki demokrasi kavram\u0131 hi\u00e7bir zaman belli bir y\u00f6netim \u015feklini \u00e7a\u011f\u0131rmaz, tersine bir ya\u015fam paradigmas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Yani soruya d\u00f6necek olursak evet bu bir ya\u015fam paradigmas\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki g\u00fcc\u00fc de bir mek\u00e2na \u00f6zg\u00fclemeyecek kadar kudretli bir paradigma olmas\u0131ndan dolay\u0131 sadece K\u00fcrtlere ya da Ortado\u011fu halklar\u0131na de\u011fil b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya halklar\u0131na ve canl\u0131lar\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131da bulunur. Sizce K\u00fcrt halk\u0131 sadece bir devlet taraf\u0131ndan de\u011fil, \u201cEgemen zaman\u201d taraf\u0131ndan da d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olabilir mi? T\u00fcrkiye\u2019nin resmi tarih anlat\u0131s\u0131 i\u00e7inde K\u00fcrtlerin belle\u011fi neden s\u00fcrekli gelece\u011fi olmayan bir ge\u00e7mi\u015f olarak kodlan\u0131yor? Resmi tarih d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir halk, nas\u0131l kendi zaman\u0131n\u0131 kurar? K\u00fcrt direni\u015finin paradigmas\u0131 modern zamanlardan d\u0131\u015flanmak \u015f\u00f6yle dursun tersine bu zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tamam\u0131yla kendi etkinli\u011fi ile tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u201cAd\u0131 dahi bilinmeyen bir halk\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fctt\u00fck\u201d diyen o insanlar asl\u0131nda K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131n\u0131n zamand\u0131\u015f\u0131 bir zamansall\u0131k da \u00fcretti\u011fini ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Hegel\u2019in tarih d\u0131\u015f\u0131l\u0131k kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131, tam da bu modernist zamansall\u0131\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu \u015fu demek asl\u0131nda; zaman\u0131n homojen bir uzay (mekan) i\u00e7inde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 modern d\u00fcnyay\u0131 gayet iyi biliyoruz. Ayn\u0131 zamanda kapitalist ya\u015fam\u0131n kurulmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesi i\u00e7in de elzem olan bir homojenle\u015ftirmedir bu. Paris Kom\u00fcn\u00fc’nde saat kulelerine ate\u015f eden kom\u00fcnarlar oradan d\u00fcnyaya bir mesaj veriyorlard\u0131. Biz kapitalizmin zamansall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ret ediyoruz ve zamansall\u0131\u011fa m\u00fcdahale ederken asl\u0131nda mekansall\u0131\u011f\u0131 par\u00e7al\u0131yoruz. K\u00fcrt hareketinin paradigmas\u0131 tam da kendi bedeninden gelen etkin g\u00fcc\u00fc ile yani kendi kendini \u00fcretme g\u00fcc\u00fc anlam\u0131nda zaman\u0131 homojen de\u011fil heterojen ba\u011flar kurman\u0131n d\u00fczlemine \u00e7eker. Yani Dewre\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi \u015eengal Da\u011flar\u0131ndan Musul Ovas\u0131na inerek Semitik ordular\u0131na a\u011f\u0131r darbeler indiren Aryenik bir gerilla olarak hikayele\u015ftirmek, \u00fcretilen bu heterojenli\u011fi belli bir zamand\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa \u00e7ekmektir. Zamans\u0131z bir zaman \u00fcretimi denilen \u015fey tam da budur. Dewre\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi \u015eengal da\u011flar\u0131ndan Musul Ovas\u0131na inerek Semitik ordular\u0131na a\u011f\u0131r darbeler indiren Aryenik bir gerilla olarak hikayele\u015ftirmek, \u00fcretilen bu heterojenli\u011fi belli bir zamand\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa \u00e7ekmektir. Zamans\u0131z bir zaman \u00fcretimi denilen \u015fey tam da budur.  K\u00fcrt\u2019\u00fc tan\u0131mamak, T\u00fcrk\u2019\u00fc tarif etmenin zorunlu e\u015fi\u011fi h\u00e2line mi geldi? Zorunlu e\u015fik, \u00e7ok g\u00fczel bir tan\u0131mlama. Bahsetti\u011fin bu zorunlu e\u015fik K\u00fcrtl\u00fck ile T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren hep b\u00f6ylesi bir ili\u015fkisellik \u00fczerinden ilerlemektedir. Siyah nas\u0131l beyazla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn siyah oldu\u011funu fark ettiyse; beyaz da siyah ile her kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda kendini siyah\u0131n ink\u00e2r\u0131 ve alt \u00f6zellikleri \u00fczerinden tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tart\u0131\u015fma bizi beyaz Avrupal\u0131n\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k tarihinin en ba\u015flar\u0131na kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Abbas Vali, bir kitab\u0131nda \u201cNe zaman T\u00fcrklerin kendine bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015firse K\u00fcrtlerin de kendine bak\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fecektir\u201d der. Bu belirleme k\u0131smen do\u011fru olmakla birlikte oraya bir \u015ferh de d\u00fc\u015fmek gerekiyor. K\u00fcrtlerin kendine bak\u0131\u015f\u0131 art\u0131k T\u00fcrkl\u00fck d\u00fcnyas\u0131n\u0131n asimetrisinin d\u0131\u015f\u0131nda bir yerde de kendini \u00fcretmektedir. Son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fckselen korkun\u00e7 bir cinsiyet\u00e7ili\u011fin e\u015flik etti\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k devlet ile halk aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcnle\u015fik durumu daha da per\u00e7inleyerek T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesini yava\u015f yava\u015f T\u00fcrklerin S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne do\u011fru evirmi\u015ftir. \u0130mamo\u011flu protestolar\u0131nda fa\u015fist y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n egemen sisteme y\u00f6nlendirecekleri tepkilerini \u00e7o\u011funlukla K\u00fcrtlere y\u00f6neltmesini de biraz buradan okumak gerekir. Membi, \u201cBeyaz Avrupal\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 bilin\u00e7alt\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyorsa ilk \u00f6nce Afrika\u2019ya nas\u0131l bakt\u0131\u011f\u0131na baks\u0131n\u201d derken tam da bunu kast etmi\u015fti. Y\u00fczy\u0131ll\u0131k ink\u00e2r ve bast\u0131rma politikalar\u0131na ra\u011fmen K\u00fcrtler h\u00e2l\u00e2 sevinmeyi, yas tutmay\u0131, kutlamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Sizce bir halk\u0131n kolektif duygular\u0131n\u0131 canl\u0131 tutabilmesi, politik m\u00fccadelesinin neresinde durur?  Neredeyse iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r direnen bir K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 duygulan\u0131mlar\u0131 m\u00fccadeleden yal\u0131t\u0131k bir tarzda sadece psikolojikle\u015ftirmek ya da kaba bir indirgemecilikle \u201cK\u00fcrtler bu kadar direngen, K\u00fcrtler bu kadar ne\u015feli, K\u00fcrtler bu kadar kederli\u201d \u015feklinde \u00f6l\u00e7eklendirmek duygular sosyolojisini sosyolojik kadastroculukla kar\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrtlerin Newroz konusundaki devrimci inad\u0131n\u0131n arkeolojisini yapacaksak orada \u00e7ekilen halaylar\u0131n ve giyilen elbiselerin sosyal medyadaki be\u011feni say\u0131s\u0131na de\u011fil, 1992\/93 y\u0131llar\u0131nda y\u00fcz yirmi be\u015f evlad\u0131n\u0131n cenazesini sokaklardan toplayan bir halk\u0131n inad\u0131na bakmam\u0131z gerekiyor. Bu durum tam olarak \u201c\u00f6znellik \u00fcretimidir.\u201d Bu g\u00fcndelik hayat\u0131n her taraftan tepemize \u00e7\u00f6ken biyopolitikas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015fin biyopolitikas\u0131d\u0131r.  K\u00fcrt \u00e7ocuklar\u0131 konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenmeden \u00f6nce anadillerinin sak\u0131ncal\u0131 oldu\u011funu sezerek b\u00fcy\u00fcyor. Bu \u201csessizlikle terbiye edilme\u201d hali, K\u00fcrt olmay\u0131 nas\u0131l bir duyguya, nas\u0131l bir suskunlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor? Yayg\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u201cPolitik olan bu travmatik ba\u015flang\u0131\u00e7ta m\u0131 ba\u015flar\u201d sorusu bunu do\u011frular m\u0131 yoksa as\u0131l travma \u201cT\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn yok olu\u015fu\u201d korkusunda m\u0131 mevcut? Anadil \u015fiddetini \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla ya\u015fam\u0131\u015f biri olarak s\u00f6yl\u00fcyorum; Politik olan travmatik bir ba\u015flang\u0131\u00e7tan do\u011fmaz. Bu \u00fclkede b\u00fct\u00fcn ezilenler ba\u015fkas\u0131n\u0131n diliyle m\u00fckemmel konu\u015fmak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve o y\u00fczden kendi anadillerinde \u00e7o\u011funlukla ya kekeme, ya peltek ya da lal kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ama \u00f6b\u00fcr taraftan olu\u015f her zaman katlan\u0131lamaz olan\u0131n i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcr. E\u011fer \u00e7ocuklu\u011fumuzdan itibaren her g\u00fcn y\u00fczle\u015fti\u011fimiz bir m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fi olmam\u0131\u015f olsayd\u0131 bug\u00fcn bizler bamba\u015fka bir hik\u00e2yenin i\u00e7inde olmu\u015f olurduk. K\u00fcrt olu\u015f denilen kavramsalla\u015ft\u0131rma ile sadece K\u00fcrtlerin de\u011fil T\u00fcrklerin de olu\u015fa girmesi gerekti\u011fi bir olu\u015ftan s\u00f6z ediyoruz. Sordu\u011funuz soruyu biraz tersine \u00e7evirelim: T\u00fcrkler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funlu\u011fun ya da egemen olan\u0131n belirli bir homojenli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu travma T\u00fcrklere daha \u00e7ok uyuyor. K\u00fcrtlerin anadilinde e\u011fitim talebini T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn yok olu\u015fu olarak g\u00f6renlerin say\u0131s\u0131 az\u0131msanmayacak kadar \u00e7oktur bu topraklarda. O y\u00fczden Sarma\u015f\u0131k filminde herkes olduk\u00e7a travmatik bir \u015fekilde her yerde K\u00fcrd\u00fc ar\u0131yor. E\u011fer biz tart\u0131\u015fmay\u0131 Freud-Lacan hatt\u0131n\u0131n i\u00e7inden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrsek evet travma T\u00fcrk\u00fcn travmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":7,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-20","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":375,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20\/revisions\/375"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}