{"id":464,"date":"2026-06-09T14:13:32","date_gmt":"2026-06-09T14:13:32","guid":{"rendered":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/?p=464"},"modified":"2026-06-09T14:13:32","modified_gmt":"2026-06-09T14:13:32","slug":"temsilin-golgesinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/2026\/06\/09\/temsilin-golgesinde\/","title":{"rendered":"TEMS\u0130L\u0130N G\u00d6LGES\u0130NDE"},"content":{"rendered":"\n

Siyaset-K\u00fclt\u00fcr Yar\u0131lmas\u0131 ve Kurucu \u00d6znenin Geri \u00c7ekili\u015fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Temsil, Arzu ve \u00c7\u00f6lle\u015fme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Her k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131, onu kuran duygulan\u0131mlar\u0131n, kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n ve varolu\u015f kudretinin yo\u011funlu\u011fu i\u00e7inde var olur\u00b9. Bu noktada k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yaln\u0131zca bir ifade alan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir olu\u015f hatt\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Kudretin derecesine g\u00f6re geni\u015fleyen ya da daralan k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131 uzun bir s\u00fcredir K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019nin kurucu dinami\u011finin gerisine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve bu asimetri zamanla iki y\u00f6nl\u00fc bir zay\u0131flama ve gerilemeyi derinle\u015ftirmi\u015ftir. Bu yaln\u0131zca bir geri \u00e7ekilme de\u011fil, ayn\u0131 zamanda anlam\u0131n, \u00fcretimin ve temas\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 daraltan belirgin bir alan kayb\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7te devletin bask\u0131 ve asimilasyon d\u00fczene\u011finin etkisi elbette ink\u00e2r edilemez. Ne var ki belirleyici olan, \u00e7o\u011fu zaman k\u00fclt\u00fcrle i\u00e7eriden kurdu\u011fumuz ili\u015fkidir. K\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan bir olu\u015f d\u00fczlemi olarak de\u011fil de korunacak bir temsil ya da tekrar edilecek bir miras olarak kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde, devletin kodlama, kapma, k\u00f6ks\u00fczle\u015ftirme ve silikle\u015ftirme hamleleri daha derin bir etki alan\u0131 kazan\u0131r. Bu y\u00fczden mesele yaln\u0131zca bir daralma de\u011fil, bir varolu\u015f tarz\u0131n\u0131n i\u00e7ten i\u00e7e zay\u0131flamas\u0131d\u0131r. Bu zay\u0131flama, d\u0131\u015fsal bask\u0131 ile i\u00e7sel kavray\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin kesi\u015fiminde ortaya \u00e7\u0131kar. Zira k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131, d\u0131\u015fsal bir alan olmaktan ziyade; dilin, haf\u0131zan\u0131n ve duygulan\u0131m\u0131n birlikte \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc canl\u0131 bir ritimdir. Bu ritim zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fmalar seyrekle\u015fir, yo\u011funluk \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr, d\u00fcnya kendi canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri \u00e7eker\u00b2. <\/p>\n\n\n\n

K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte temsilin siyaset ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bo\u011fdu\u011fu bir tarihsel e\u015fikte bir d\u00fcnya kurma prati\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, yaln\u0131zca bir direni\u015f de\u011fil; zaman\u0131 yeniden b\u00f6len, mek\u00e2n\u0131 yeniden adland\u0131ran ve s\u00f6z\u00fc yeniden kuran kurucu bir m\u00fcdahaledir. Bu kurucu m\u00fcdahalenin teorik arka plan\u0131, yaln\u0131zca politik de\u011fil ayn\u0131 zamanda ontolojiktir. Sokakta, da\u011fda, kantinlerde, zindanda ama en \u00e7ok da insan\u0131n i\u00e7 k\u0131vr\u0131mlar\u0131nda kurulan bu d\u00fcnya, bir siyaset bi\u00e7iminden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu m\u00fccadele, duygulan\u0131m\u0131n, haf\u0131zan\u0131n ve anlam\u0131n birlikte \u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeni kar\u015f\u0131la\u015fmalarla, yeni duyumsama bi\u00e7imleriyle, yeni olu\u015f hatlar\u0131 \u00fcreten bir ya\u015fam formu olarak kendini in\u015fa etti. \u00c7\u00fcnk\u00fc her hakiki m\u00fccadele, yaln\u0131zca d\u0131\u015fsal bir iktidara kar\u015f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda varolu\u015fun nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131na dair bir tasar\u0131md\u0131r. Ne var ki uzun zamand\u0131r bu kurucu \u00fcretim, siyasal d\u00fczlemde geni\u015flerken k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczlemde ayn\u0131 yo\u011funlukta \u00e7o\u011falamamakta; y\u00f6n ile his, s\u00f6ylem ile anlat\u0131, \u00f6rg\u00fctlenme ile estetik aras\u0131nda belirgin bir mesafe a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaln\u0131zca tarihsel ko\u015fullarla a\u00e7\u0131klanabilecek bir gecikme de\u011fil; k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sistematik bi\u00e7imde tali bir alana itilmesinin sonucudur. M\u00fccadele b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, fakat onu ta\u015f\u0131yacak estetik ve anlat\u0131sal zemin ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle siyaset \u00e7o\u011falm\u0131\u015f ama onun d\u00fcnyas\u0131 in\u015fa edilmemi\u015ftir. Zira siyasal geni\u015fleme, kendi kendini ta\u015f\u0131yan bir k\u00fclt\u00fcrel form \u00fcretmedi\u011finde, ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey bir yo\u011funluk art\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, y\u00f6ns\u00fcz bir \u00e7o\u011falma halidir. Dolay\u0131s\u0131yla sorun, yaln\u0131zca eksik bir k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim de\u011fil; \u00fcretimin kendisini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan zeminin fazlas\u0131yla par\u00e7alanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcr, siyaset gibi giderek daha fazla temsil alan\u0131na \u00e7ekilmektedir. Temsil artt\u0131k\u00e7a ya\u015fanan \u015fey bir ger\u00e7eklik olmaktan \u00e7\u0131kar, g\u00f6sterilen bir imgeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve hayat geri \u00e7ekilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil ontolojik bir eksiltmedir: ya \u00f6z\u00fc eksiltir ya da fazlas\u0131yla \u015fi\u015firerek g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar. B\u00f6ylece canl\u0131 olan donar, hareket g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye indirgenir, hakikat y\u00fczeye s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Olu\u015fun yerini temsil ald\u0131\u011f\u0131nda ise k\u00fclt\u00fcr de t\u0131pk\u0131 siyaset gibi temsilin g\u00f6lgesinde kaybolur; bu g\u00f6lgelenme i\u00e7inde \u00f6zne geri \u00e7ekilir\u00b3 ve geriye eylemin iradesi de\u011fil imgelerin ku\u015fatmas\u0131 kal\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Temsil krizinin k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczlemde ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck handikap kendini bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimde g\u00f6stermektedir: oto-oryantalizm, ar\u015fiv feti\u015fizmi ve nostaljik \u00f6zlem. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131, yaln\u0131zca ayr\u0131 e\u011filimler de\u011fil, ayn\u0131 temsil rejiminin farkl\u0131 tezah\u00fcrleridir. Oto-oryantalizm, \u00f6znenin kendini ba\u015fkas\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f rejimi i\u00e7inde kurmas\u0131d\u0131r; kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7eriden ya\u015fanan bir varolu\u015f olarak de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131ya sunulan bir nesne olarak yeniden \u00fcretmesidir. Bu, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bir sahiplenme gibi dursa da asl\u0131nda i\u00e7sel bir \u00e7\u00f6z\u00fclmedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015f ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funda s\u00f6z de giderek kendine ait olma niteli\u011fini yitirir.<\/p>\n\n\n\n

Ar\u015fiv feti\u015fizmi ise k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan bir s\u00fcre\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p saklanmas\u0131, korunmas\u0131 ve sergilenmesi gereken bir kal\u0131nt\u0131ya indirger. K\u00fclt\u00fcr burada \u00fcretilen de\u011fil biriktirilen, dola\u015f\u0131ma giren de\u011fil muhafaza edilen bir nesneye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, m\u00fczecili\u011fin incelmi\u015f bir formu olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir; zira m\u00fcze k\u00fclt\u00fcr\u00fc korurken ayn\u0131 zamanda onu yerinden eder, ya\u015fayan\u0131 ak\u0131\u015f\u0131ndan kopar\u0131r ve kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n i\u00e7inden \u00e7ekerek s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sessizli\u011fe yerle\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n

Nostaljik \u00f6zlem, yabanc\u0131la\u015fman\u0131n zamansal bi\u00e7imidir. Ge\u00e7mi\u015fi bug\u00fcn\u00fc ku\u015fatan bir referans alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, onu donmu\u015f ve dokunulmaz bir imgeye sabitler. Ancak bu hat\u0131rlama \u00fcretken de\u011fildir; zaman\u0131 ask\u0131ya al\u0131r, ak\u0131\u015f\u0131 yava\u015flat\u0131r ve olu\u015fu dondurur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015f, yeniden kurulmad\u0131\u011f\u0131nda kendini yineleyen bir d\u00f6ng\u00fcye kapan\u0131r ve fark \u00fcretmeyen bir yank\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu nedenle mesele ge\u00e7mi\u015fin hat\u0131rlanmas\u0131 de\u011fil, onun hangi ko\u015fullarda yeniden \u00fcretken bir ili\u015fkisellik i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Bir tarih anlat\u0131s\u0131, e\u011fer Dewr\u00ea\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi Semitik ordulara kar\u015f\u0131 sava\u015fan Aryenik bir gerilla imgesiyle bug\u00fcn\u00fcn m\u00fccadelesine eklemleyemiyorsa, kendi damarlar\u0131nda dola\u015fan direni\u015fi de eksik anlat\u0131r. B\u00f6yle bir anlat\u0131, direni\u015fi canl\u0131 bir olu\u015f olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p donmu\u015f bir zamana m\u00fch\u00fcrler; tarihsel \u00f6zneyi sabitler, onu ya\u015fayan bir kudretten \u00e7ok hat\u0131rlanan bir g\u00f6lgeye indirger. Oysa K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi, zaman\u0131 \u00e7izgisel bir ard\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olarak de\u011fil, s\u00fcrekli yeniden kurulan bir olu\u015f alan\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye imk\u00e2n veren bir deneyimdir; ge\u00e7mi\u015fi, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 \u201can\u0131n yo\u011funlu\u011fu i\u00e7inde birbirine temas ettiren bir kavray\u0131\u015f\u0131n ufkunu in\u015fa etmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc \u2018Berxwedan Xwe\u015f Doze\u2019nin bir spor kul\u00fcb\u00fc mar\u015f\u0131na, \u2018Biz Bu Yola Ba\u015f Koymu\u015fuz\u2019un ise bir se\u00e7im kampanyas\u0131 ezgisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, anlam\u0131n yerinden s\u00f6k\u00fclerek dola\u015f\u0131m de\u011ferine indirgenmesinin tipik bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, haf\u0131zan\u0131n art\u0131k kurucu bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ge\u00e7mi\u015fin t\u00fcketilebilir kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 yoklayan melankolik bir ar\u015fiv kaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na evrilmesidir. Bu durum, iflas etmi\u015f bir esnaf\u0131n eski veresiye defterlerini yeniden ve \u00e7aresizce kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na benzer.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu \u00fc\u00e7 e\u011filim\/sapma birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan tablo a\u00e7\u0131kt\u0131r: ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yerini ya egzotikle\u015ftirilmi\u015f bir vitrin ya da donmu\u015f bir hat\u0131ralar atlas\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.  Y\u0131lda bir kez kutlanan dil bayramlar\u0131, dijital mecrada yap\u0131lan K\u00fcrt k\u0131yafetleri g\u00fcn\u00fc gibi etkinlikler k\u0131smi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck yarat\u0131rken ayn\u0131 zamanda ya\u015fayan bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn temsili g\u00f6stergelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel felaketin\/k\u0131r\u0131m\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bizlere g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fc, dili ve toplumsal haf\u0131zay\u0131 bug\u00fcn\u00fcn canl\u0131 ili\u015fkisinden kopar\u0131p tarihin sabit bir kesitine kapatmak, onu ya\u015fanan ak\u0131\u015ftan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131p temsile ya da dekoratif bir nesneye indirgemek, sadece ya\u015fanan ile sergilenen aras\u0131ndaki estetik kopu\u015f de\u011fil, krizin derinle\u015fti\u011fi ve \u00f6znellik bi\u00e7imlerinin par\u00e7al\u0131 hale geldi\u011fi bir duruma i\u015faret eder; tam da bu y\u00fczden o k\u0131yafetler, Seyday\u00ea Tir\u00eaj\u2019in \u015fiirinde ge\u00e7en \u2018\u015fapik \u00fb \u015fal im li bejna canf\u00eedakar\u00ea te me\u2019<\/em> dizesinde oldu\u011fu gibi, temsil d\u00fczleminden \u00e7\u0131k\u0131p ya\u015fanan\u0131n i\u00e7ine yeniden yerle\u015ftirildiklerinde as\u0131l anlamlar\u0131n\u0131 kazan\u0131rlar.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131-Hat ve K\u00fclt\u00fcrel Yeniden Kurulu\u015f \u0130mk\u00e2n\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bu k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u00f6lle\u015fme e\u015fi\u011fi ayn\u0131 zamanda yeniden kurulu\u015f ihtimallerini de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc olu\u015fun devam etti\u011fi hi\u00e7bir varolu\u015fta hi\u00e7bir zay\u0131fl\u0131k sabit ve mutlak de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin H\u00fbnergeha Welat ba\u015fta olmak \u00fczere Rojava\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal \u00fcretim, bu \u00e7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda ye\u015feren bir vaha gibidir. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn ve direni\u015fin i\u00e7inden \u00fcreten bu yap\u0131, yaln\u0131zca bir ifade alan\u0131 a\u00e7makla kalmaz; dilin yeniden devinim kazand\u0131\u011f\u0131, esteti\u011fin yeniden dola\u015f\u0131ma girdi\u011fi ve s\u00f6z\u00fcn \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 bir olu\u015f zeminini de kurar. \u00dcstelik bu \u00fcretim, yo\u011fun bir estetik haz uyand\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 anda direni\u015fe, olu\u015fa ve in\u015faya \u00e7a\u011f\u0131ran bir kudreti de i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Bu deneyim, k\u00fclt\u00fcr ile siyaset aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n yaln\u0131zca hat\u0131rlanabilir de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde yeniden kurulabilir oldu\u011funu da somut bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7\u00f6lle\u015fmenin i\u00e7inde, bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki bo\u015fluk ayn\u0131 zamanda onu ku\u015fatan ve yeniden \u00fcreten bir s\u00f6ylem rejimiyle doldurulmaktad\u0131r. Bu rejim, bir yanda devletin kendi denetiminde kurdu\u011fu alternatif bir \u201cK\u00fcrtl\u00fck\u201d kurgusunda, di\u011fer yanda ise sa\u011f milliyet\u00e7i \u00e7izginin K\u00fcrtl\u00fck ad\u0131na birka\u00e7 c\u00fcmle kurar kurmaz kendini otorite ilan ederek siyasal harekete y\u00f6nelen s\u0131n\u0131rs\u0131z bir sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmas\u0131nda somutla\u015f\u0131r. Bu iki u\u00e7, asl\u0131nda ayn\u0131 bo\u015flu\u011fu farkl\u0131 maskelerle doldurur. Bu durum bir sapma de\u011fil; kurucu \u00f6znenin geri \u00e7ekilmesiyle a\u00e7\u0131lan k\u00fclt\u00fcrel alan\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde yanl\u0131\u015f temsillerle doldurulmas\u0131n\u0131n dolay\u0131ms\u0131z bir sonucudur.<\/p>\n\n\n\n

Tam da bu ku\u015fatma i\u00e7inde, son y\u0131llarda K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda konumlanarak \u00fcretilen sanat\u0131n ya da k\u00fclt\u00fcrel faaliyetin politik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden s\u00f6ylemler belirir. Oysa bu iddia, kendini tarihsiz ve ba\u011flams\u0131z bir bo\u015flu\u011fa yerle\u015ftiren bir yan\u0131lsamadan ibarettir. K\u00fcrtl\u00fck ve ona i\u00e7kin olan her \u015fey, varolu\u015funun en \u00e7\u0131plak halinde politiktir; dilde, seste, bedende ve hat\u0131rada ta\u015f\u0131nan her iz, bir direni\u015fin ve bir olu\u015fun titre\u015fimini ta\u015f\u0131r. Burada politika bir alan de\u011fil, bir varolu\u015f yo\u011funlu\u011fudur. Bu nedenle bu alan\u0131 korunakl\u0131, steril ve \u201chijyenik\u201d bir zemin olarak kuran yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcnden kurtarmak, yaln\u0131zca estetik bir y\u00f6nelim de\u011fil; hakikate sadakatin, dolay\u0131s\u0131yla yurtseverli\u011fin tarihsel bir zorunlulu\u011fudur art\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla sorun yaln\u0131zca d\u0131\u015fsal bir ku\u015fatma de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcr ile kurdu\u011fumuz politik\/etik bak\u0131\u015f ile ilgilidir. Bizlerin zihniyet formu de\u011fi\u015fmeden bu ak\u0131\u015f\u0131 tersine \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. K\u00fclt\u00fcr bir teknik d\u00fczenleme meselesi de\u011fil; dilin, bilginin, \u00f6znenin ve devrimci bir epistemolojinin yeniden kurulmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fccadele gibi k\u00fclt\u00fcr de d\u0131\u015far\u0131dan konu\u015farak de\u011fil i\u00e7eriden kurmakla m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilen bir i\u00e7kinlik halidir. Ve i\u00e7kin olan \u015fey, s\u00fcrekli yeniden kurulmay\u0131 talep eder.<\/p>\n\n\n\n

Bu derinle\u015fmi\u015f krizi yaln\u0131zca yerelin s\u0131n\u0131rlar\u0131na hapsetmek, hakikatin katmanlar\u0131n\u0131 eksiltmektir. K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte i\u015fleyen kapitalist modernite, dijitalle\u015fmeyle birlikte mek\u00e2nsal ve s\u0131n\u0131fsal ili\u015fkileri k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f; yereli, zaman\u0131 ve deneyimi par\u00e7alayarak yeniden kodlam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k mek\u00e2n sabit de\u011fil, ak\u0131\u015fkand\u0131r; s\u0131n\u0131f yaln\u0131zca \u00fcretimle de\u011fil, veri, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve dola\u015f\u0131m \u00fczerinden de yeniden kurulmaktad\u0131r. D\u00fcnya art\u0131k sabit bir zemin de\u011fil, s\u00fcrekli yeniden yaz\u0131lan bir y\u00fczeydir. <\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle yeni k\u00fclt\u00fcr politikalar\u0131 yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi korumaya de\u011fil, bu ku\u015fatmay\u0131 yaracak ka\u00e7\u0131\u015f hatlar\u0131 \u00fcretmeye y\u00f6nelmek zorundad\u0131r. Bu y\u00f6nelim, ayn\u0131 zamanda yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imini de zorunlu k\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerel bir k\u00fclt\u00fcr, bu \u00f6l\u00e7ekteki bir bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda ancak direnerek, d\u00f6n\u00fc\u015ferek ve ak\u0131\u015fta kalarak kendini var edebilir. Ayn\u0131 zamanda yeni bir k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 mevcut dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde do\u011famaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya \u00f6nce dilde kurulur; mevcut dilin i\u00e7inde kalmak, mevcut d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde kalmakt\u0131r. Bu nedenle k\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey yaln\u0131zca sessizlik de\u011fil; dilin bizzat kendisidir.<\/p>\n\n\n\n

Ve unutulmamal\u0131d\u0131r: binlerce y\u0131ll\u0131k bir tarihselli\u011fin, katman katman birikmi\u015f bir haf\u0131zan\u0131n ve a\u011f\u0131r bedellerle yo\u011frulmu\u015f bir politik deneyimin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan bir halk\u0131n ve m\u00fccadele hatt\u0131n\u0131n kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yeniden kurma kudreti her zaman vard\u0131r. Bu kudret, d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilecek bir form de\u011fil; i\u00e7kin bir g\u00fc\u00e7, hen\u00fcz tam a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f bir potansiyeldir. Mesele bu g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, onun \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imidir. \u00dcstelik bir hareket ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir politik kudrete sahip olursa olsun kendi estetik evrenini kuramad\u0131\u011f\u0131nda insanlar ba\u015fka evrenlerde ya\u015famaya ba\u015flar. Bu nedenle estetik kurulum, politik kurulumun tamamlay\u0131c\u0131 de\u011fil, kurucu bir boyutudur.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak mesele a\u00e7\u0131kt\u0131r: k\u00fclt\u00fcr ve siyaset iki ayr\u0131 alan de\u011fil, ayn\u0131 kurucu s\u00fcrecin iki farkl\u0131 yo\u011funlu\u011fudur. Fakat bu kurulu\u015f art\u0131k tekil \u00f6znelerin omuzlar\u0131nda y\u00fckselemez. \u201cK\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketinin son d\u00f6nem y\u00f6nelimi, \u00f6nc\u00fc parti ekseninden \u00e7\u00f6z\u00fclerek toplumsalla\u015fmas\u0131na; ba\u015fka bir deyi\u015fle kurucu kudretin \u00e7okluk i\u00e7inde da\u011f\u0131lmas\u0131na ve yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesine i\u015faret eder\u201d [4]. Burada \u00e7\u00f6z\u00fclme bir kay\u0131p de\u011fil, yeni bir da\u011f\u0131l\u0131m bi\u00e7imidir. Bu nedenle mesele geri \u00e7ekilen \u00f6zneyi eski formunun konforunda yeniden sahaya \u00e7a\u011f\u0131rmak de\u011fil; \u00e7okluk i\u00e7inde da\u011f\u0131larak g\u00f6r\u00fcnmezle\u015fen kurucu g\u00fcc\u00fc yeniden dola\u015f\u0131ma sokmakt\u0131r. Koma Amed gibi bir d\u00f6nemin tarihsel yo\u011funlu\u011funda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fcretimler yaratm\u0131\u015f bir m\u00fczik toplulu\u011funu, aradan ge\u00e7en otuz y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan sahneye davet etmek elbette ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na k\u0131ymetli bir jesttir; ancak bu jest kendi ba\u015f\u0131na o \u00fcretim kudretini yeniden kurmaya yetmez. Zira kudreti var eden \u015fey sanat\u00e7\u0131n\u0131n tekilli\u011finden \u00e7ok, onu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015fmalar alan\u0131d\u0131r: sanat\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel yar\u0131klar, kolektif \u00fcretim a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc dayan\u0131\u015fma, politik \u00f6rg\u00fctlenmelerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n duygusu, dilin ve haf\u0131zan\u0131n diri dola\u015f\u0131m\u0131, dinleyiciyle kurulan sahici temas ve esteti\u011fin g\u00fcndelik hayata s\u0131zan ince titre\u015fimi\u2026 Bug\u00fcn eksik olan tam da bu \u00e7o\u011ful zemindir. Bu y\u00fczden mesele bir geri \u00e7a\u011f\u0131rma de\u011fil; par\u00e7alanm\u0131\u015f olan bu zemini bug\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yeniden kurma meselesidir. <\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran tercih nettir: ya temsilin geni\u015fleyen y\u00fczeyinde \u00e7o\u011falan ama derinle\u015fmeyen bir varolu\u015fta kalaca\u011f\u0131z, ya da \u00e7oklu\u011fun i\u00e7inden konu\u015fan, onunla birlikte kuran ve onunla birlikte d\u00f6n\u00fc\u015fen bir k\u00fclt\u00fcrel hat in\u015fa edece\u011fiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bir d\u00fcnya, tek bir \u00f6znenin de\u011fil; birbirine temas eden, \u00e7o\u011falan ve birlikte kuran \u00e7okluklar\u0131n eseridir. Ve ancak bu \u00e7okluk konu\u015ftu\u011funda, ses yeniden d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Dipnotlar: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

[1] Baruch Spinoza, Etika<\/em>, \u00e7ev. \u00c7i\u011fdem D\u00fcr\u00fc\u015fken, \u0130stanbul: Alfa Yay\u0131nlar\u0131, 2011.
Spinoza burada \u201cduygulan\u0131m\u201d\u0131, bedenin eyleme kudretindeki art\u0131\u015f ya da azal\u0131\u015f olarak tan\u0131mlar; kudretin azalmas\u0131, varolu\u015f kapasitesinin daralmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

[2] Gilles Deleuze, Fark ve Tekrar<\/em>, \u00e7ev. Ferhat Taylan, \u0130stanbul: Norgunk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2017.
Deleuze, kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 farkl\u0131 varl\u0131klar\u0131n birbirini art\u0131ran ya da azaltan etkile\u015fimleri olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; farktan kopan tekrar, yarat\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak donukla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

[3] Gilles Deleuze & F\u00e9lix Guattari, Bin Yayla<\/em>, \u00e7ev. I\u015f\u0131k Erg\u00fcden, \u0130stanbul: Norgunk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2014. Bu eserde \u00f6zne, sabit bir merkez olarak de\u011fil, \u00e7okluklar i\u00e7inde da\u011f\u0131lan ve ili\u015fkiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan bir kuvvetler alan\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr; \u201colu\u015f\u201d ve \u201c\u00e7okluk\u201d kavramlar\u0131 bu dinamik yap\u0131y\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

[4] Abdullah \u00d6calan, \u201cBar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131\u201d, 27 \u015eubat 2025.
Bu deklarasyon, stratejik akl\u0131n merkez\u00ee bir yap\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fclerek toplumsalla\u015fmas\u0131na ve kurucu kudretin \u00e7okluk i\u00e7inde yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesine i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siyaset-K\u00fclt\u00fcr Yar\u0131lmas\u0131 ve Kurucu \u00d6znenin Geri \u00c7ekili\u015fi Temsil, Arzu ve \u00c7\u00f6lle\u015fme Her k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131, onu kuran duygulan\u0131mlar\u0131n, kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n ve varolu\u015f kudretinin yo\u011funlu\u011fu i\u00e7inde var olur\u00b9. Bu noktada k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yaln\u0131zca bir ifade alan\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir olu\u015f hatt\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Kudretin derecesine g\u00f6re geni\u015fleyen ya da daralan k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131 uzun bir s\u00fcredir K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi\u2019nin kurucu dinami\u011finin gerisine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve bu asimetri zamanla iki y\u00f6nl\u00fc bir zay\u0131flama ve gerilemeyi derinle\u015ftirmi\u015ftir. Bu yaln\u0131zca bir geri \u00e7ekilme de\u011fil, ayn\u0131 zamanda anlam\u0131n, \u00fcretimin ve temas\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 daraltan belirgin bir alan kayb\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7te devletin bask\u0131 ve asimilasyon d\u00fczene\u011finin etkisi elbette ink\u00e2r edilemez. Ne var ki belirleyici olan, \u00e7o\u011fu zaman k\u00fclt\u00fcrle i\u00e7eriden kurdu\u011fumuz ili\u015fkidir. K\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan bir olu\u015f d\u00fczlemi olarak de\u011fil de korunacak bir temsil ya da tekrar edilecek bir miras olarak kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde, devletin kodlama, kapma, k\u00f6ks\u00fczle\u015ftirme ve silikle\u015ftirme hamleleri daha derin bir etki alan\u0131 kazan\u0131r. Bu y\u00fczden mesele yaln\u0131zca bir daralma de\u011fil, bir varolu\u015f tarz\u0131n\u0131n i\u00e7ten i\u00e7e zay\u0131flamas\u0131d\u0131r. Bu zay\u0131flama, d\u0131\u015fsal bask\u0131 ile i\u00e7sel kavray\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin kesi\u015fiminde ortaya \u00e7\u0131kar. Zira k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131, d\u0131\u015fsal bir alan olmaktan ziyade; dilin, haf\u0131zan\u0131n ve duygulan\u0131m\u0131n birlikte \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc canl\u0131 bir ritimdir. Bu ritim zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fmalar seyrekle\u015fir, yo\u011funluk \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr, d\u00fcnya kendi canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri \u00e7eker\u00b2.  K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte temsilin siyaset ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bo\u011fdu\u011fu bir tarihsel e\u015fikte bir d\u00fcnya kurma prati\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, yaln\u0131zca bir direni\u015f de\u011fil; zaman\u0131 yeniden b\u00f6len, mek\u00e2n\u0131 yeniden adland\u0131ran ve s\u00f6z\u00fc yeniden kuran kurucu bir m\u00fcdahaledir. Bu kurucu m\u00fcdahalenin teorik arka plan\u0131, yaln\u0131zca politik de\u011fil ayn\u0131 zamanda ontolojiktir. Sokakta, da\u011fda, kantinlerde, zindanda ama en \u00e7ok da insan\u0131n i\u00e7 k\u0131vr\u0131mlar\u0131nda kurulan bu d\u00fcnya, bir siyaset bi\u00e7iminden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu m\u00fccadele, duygulan\u0131m\u0131n, haf\u0131zan\u0131n ve anlam\u0131n birlikte \u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeni kar\u015f\u0131la\u015fmalarla, yeni duyumsama bi\u00e7imleriyle, yeni olu\u015f hatlar\u0131 \u00fcreten bir ya\u015fam formu olarak kendini in\u015fa etti. \u00c7\u00fcnk\u00fc her hakiki m\u00fccadele, yaln\u0131zca d\u0131\u015fsal bir iktidara kar\u015f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda varolu\u015fun nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131na dair bir tasar\u0131md\u0131r. Ne var ki uzun zamand\u0131r bu kurucu \u00fcretim, siyasal d\u00fczlemde geni\u015flerken k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczlemde ayn\u0131 yo\u011funlukta \u00e7o\u011falamamakta; y\u00f6n ile his, s\u00f6ylem ile anlat\u0131, \u00f6rg\u00fctlenme ile estetik aras\u0131nda belirgin bir mesafe a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Bu yaln\u0131zca tarihsel ko\u015fullarla a\u00e7\u0131klanabilecek bir gecikme de\u011fil; k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sistematik bi\u00e7imde tali bir alana itilmesinin sonucudur. M\u00fccadele b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, fakat onu ta\u015f\u0131yacak estetik ve anlat\u0131sal zemin ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle siyaset \u00e7o\u011falm\u0131\u015f ama onun d\u00fcnyas\u0131 in\u015fa edilmemi\u015ftir. Zira siyasal geni\u015fleme, kendi kendini ta\u015f\u0131yan bir k\u00fclt\u00fcrel form \u00fcretmedi\u011finde, ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey bir yo\u011funluk art\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, y\u00f6ns\u00fcz bir \u00e7o\u011falma halidir. Dolay\u0131s\u0131yla sorun, yaln\u0131zca eksik bir k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretim de\u011fil; \u00fcretimin kendisini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan zeminin fazlas\u0131yla par\u00e7alanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.  Bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcr, siyaset gibi giderek daha fazla temsil alan\u0131na \u00e7ekilmektedir. Temsil artt\u0131k\u00e7a ya\u015fanan \u015fey bir ger\u00e7eklik olmaktan \u00e7\u0131kar, g\u00f6sterilen bir imgeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve hayat geri \u00e7ekilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc temsil ontolojik bir eksiltmedir: ya \u00f6z\u00fc eksiltir ya da fazlas\u0131yla \u015fi\u015firerek g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar. B\u00f6ylece canl\u0131 olan donar, hareket g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye indirgenir, hakikat y\u00fczeye s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Olu\u015fun yerini temsil ald\u0131\u011f\u0131nda ise k\u00fclt\u00fcr de t\u0131pk\u0131 siyaset gibi temsilin g\u00f6lgesinde kaybolur; bu g\u00f6lgelenme i\u00e7inde \u00f6zne geri \u00e7ekilir\u00b3 ve geriye eylemin iradesi de\u011fil imgelerin ku\u015fatmas\u0131 kal\u0131r.  Temsil krizinin k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczlemde ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck handikap kendini bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimde g\u00f6stermektedir: oto-oryantalizm, ar\u015fiv feti\u015fizmi ve nostaljik \u00f6zlem. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131, yaln\u0131zca ayr\u0131 e\u011filimler de\u011fil, ayn\u0131 temsil rejiminin farkl\u0131 tezah\u00fcrleridir. Oto-oryantalizm, \u00f6znenin kendini ba\u015fkas\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f rejimi i\u00e7inde kurmas\u0131d\u0131r; kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7eriden ya\u015fanan bir varolu\u015f olarak de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131ya sunulan bir nesne olarak yeniden \u00fcretmesidir. Bu, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bir sahiplenme gibi dursa da asl\u0131nda i\u00e7sel bir \u00e7\u00f6z\u00fclmedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015f ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funda s\u00f6z de giderek kendine ait olma niteli\u011fini yitirir. Ar\u015fiv feti\u015fizmi ise k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan bir s\u00fcre\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p saklanmas\u0131, korunmas\u0131 ve sergilenmesi gereken bir kal\u0131nt\u0131ya indirger. K\u00fclt\u00fcr burada \u00fcretilen de\u011fil biriktirilen, dola\u015f\u0131ma giren de\u011fil muhafaza edilen bir nesneye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, m\u00fczecili\u011fin incelmi\u015f bir formu olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir; zira m\u00fcze k\u00fclt\u00fcr\u00fc korurken ayn\u0131 zamanda onu yerinden eder, ya\u015fayan\u0131 ak\u0131\u015f\u0131ndan kopar\u0131r ve kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n i\u00e7inden \u00e7ekerek s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sessizli\u011fe yerle\u015ftirir. Nostaljik \u00f6zlem, yabanc\u0131la\u015fman\u0131n zamansal bi\u00e7imidir. Ge\u00e7mi\u015fi bug\u00fcn\u00fc ku\u015fatan bir referans alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr, onu donmu\u015f ve dokunulmaz bir imgeye sabitler. Ancak bu hat\u0131rlama \u00fcretken de\u011fildir; zaman\u0131 ask\u0131ya al\u0131r, ak\u0131\u015f\u0131 yava\u015flat\u0131r ve olu\u015fu dondurur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015f, yeniden kurulmad\u0131\u011f\u0131nda kendini yineleyen bir d\u00f6ng\u00fcye kapan\u0131r ve fark \u00fcretmeyen bir yank\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu nedenle mesele ge\u00e7mi\u015fin hat\u0131rlanmas\u0131 de\u011fil, onun hangi ko\u015fullarda yeniden \u00fcretken bir ili\u015fkisellik i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bir tarih anlat\u0131s\u0131, e\u011fer Dewr\u00ea\u015f\u00ea Evd\u00ee\u2019yi Semitik ordulara kar\u015f\u0131 sava\u015fan Aryenik bir gerilla imgesiyle bug\u00fcn\u00fcn m\u00fccadelesine eklemleyemiyorsa, kendi damarlar\u0131nda dola\u015fan direni\u015fi de eksik anlat\u0131r. B\u00f6yle bir anlat\u0131, direni\u015fi canl\u0131 bir olu\u015f olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p donmu\u015f bir zamana m\u00fch\u00fcrler; tarihsel \u00f6zneyi sabitler, onu ya\u015fayan bir kudretten \u00e7ok hat\u0131rlanan bir g\u00f6lgeye indirger. Oysa K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi, zaman\u0131 \u00e7izgisel bir ard\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olarak de\u011fil, s\u00fcrekli yeniden kurulan bir olu\u015f alan\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye imk\u00e2n veren bir deneyimdir; ge\u00e7mi\u015fi, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 \u201can\u0131n yo\u011funlu\u011fu i\u00e7inde birbirine temas ettiren bir kavray\u0131\u015f\u0131n ufkunu in\u015fa etmi\u015ftir.  \u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc \u2018Berxwedan Xwe\u015f Doze\u2019nin bir spor kul\u00fcb\u00fc mar\u015f\u0131na, \u2018Biz Bu Yola Ba\u015f Koymu\u015fuz\u2019un ise bir se\u00e7im kampanyas\u0131 ezgisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, anlam\u0131n yerinden s\u00f6k\u00fclerek dola\u015f\u0131m de\u011ferine indirgenmesinin tipik bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, haf\u0131zan\u0131n art\u0131k kurucu bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil, ge\u00e7mi\u015fin t\u00fcketilebilir kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 yoklayan melankolik bir ar\u015fiv kaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na evrilmesidir. Bu durum, iflas etmi\u015f bir esnaf\u0131n eski veresiye defterlerini yeniden ve \u00e7aresizce kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na benzer. Bu \u00fc\u00e7 e\u011filim\/sapma birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan tablo a\u00e7\u0131kt\u0131r: ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yerini ya egzotikle\u015ftirilmi\u015f bir vitrin ya da donmu\u015f bir hat\u0131ralar atlas\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.  Y\u0131lda bir kez kutlanan dil bayramlar\u0131, dijital mecrada yap\u0131lan K\u00fcrt k\u0131yafetleri g\u00fcn\u00fc gibi etkinlikler k\u0131smi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck yarat\u0131rken ayn\u0131 zamanda ya\u015fayan bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn temsili g\u00f6stergelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel felaketin\/k\u0131r\u0131m\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bizlere g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fc, dili ve toplumsal haf\u0131zay\u0131 bug\u00fcn\u00fcn canl\u0131 ili\u015fkisinden kopar\u0131p tarihin sabit bir kesitine kapatmak, onu ya\u015fanan ak\u0131\u015ftan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131p temsile ya da dekoratif bir nesneye indirgemek, sadece ya\u015fanan ile sergilenen aras\u0131ndaki estetik kopu\u015f de\u011fil, krizin derinle\u015fti\u011fi ve \u00f6znellik bi\u00e7imlerinin par\u00e7al\u0131 hale geldi\u011fi bir duruma i\u015faret eder; tam da bu y\u00fczden o k\u0131yafetler, Seyday\u00ea Tir\u00eaj\u2019in \u015fiirinde ge\u00e7en \u2018\u015fapik \u00fb \u015fal im li bejna canf\u00eedakar\u00ea te me\u2019 dizesinde oldu\u011fu gibi, temsil d\u00fczleminden \u00e7\u0131k\u0131p ya\u015fanan\u0131n i\u00e7ine yeniden yerle\u015ftirildiklerinde as\u0131l anlamlar\u0131n\u0131 kazan\u0131rlar.\u201d Kar\u015f\u0131-Hat ve K\u00fclt\u00fcrel Yeniden Kurulu\u015f \u0130mk\u00e2n\u0131 B\u00fct\u00fcn bu k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u00f6lle\u015fme e\u015fi\u011fi ayn\u0131 zamanda yeniden kurulu\u015f ihtimallerini de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc olu\u015fun devam etti\u011fi hi\u00e7bir varolu\u015fta hi\u00e7bir zay\u0131fl\u0131k sabit ve mutlak de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin H\u00fbnergeha Welat ba\u015fta olmak \u00fczere Rojava\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal \u00fcretim, bu \u00e7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda ye\u015feren bir vaha gibidir. K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn ve direni\u015fin i\u00e7inden \u00fcreten bu yap\u0131, yaln\u0131zca bir ifade alan\u0131 a\u00e7makla kalmaz; dilin yeniden devinim kazand\u0131\u011f\u0131, esteti\u011fin yeniden dola\u015f\u0131ma girdi\u011fi ve s\u00f6z\u00fcn \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 bir olu\u015f zeminini de kurar. \u00dcstelik bu \u00fcretim, yo\u011fun bir estetik haz uyand\u0131r\u0131rken, ayn\u0131 anda direni\u015fe, olu\u015fa ve in\u015faya \u00e7a\u011f\u0131ran bir kudreti de i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Bu deneyim, k\u00fclt\u00fcr ile siyaset aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n yaln\u0131zca hat\u0131rlanabilir de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde yeniden kurulabilir oldu\u011funu da somut bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. Bu \u00e7\u00f6lle\u015fmenin i\u00e7inde, bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki bo\u015fluk ayn\u0131 zamanda onu ku\u015fatan ve yeniden \u00fcreten bir s\u00f6ylem rejimiyle doldurulmaktad\u0131r. Bu rejim, bir yanda devletin kendi denetiminde kurdu\u011fu alternatif bir \u201cK\u00fcrtl\u00fck\u201d kurgusunda, di\u011fer yanda ise sa\u011f milliyet\u00e7i \u00e7izginin K\u00fcrtl\u00fck ad\u0131na birka\u00e7 c\u00fcmle kurar kurmaz kendini otorite ilan ederek siyasal harekete y\u00f6nelen s\u0131n\u0131rs\u0131z bir sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmas\u0131nda somutla\u015f\u0131r. Bu iki u\u00e7, asl\u0131nda ayn\u0131 bo\u015flu\u011fu farkl\u0131 maskelerle doldurur. Bu durum bir sapma de\u011fil; kurucu \u00f6znenin geri \u00e7ekilmesiyle a\u00e7\u0131lan k\u00fclt\u00fcrel alan\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde yanl\u0131\u015f temsillerle doldurulmas\u0131n\u0131n dolay\u0131ms\u0131z bir sonucudur. Tam da bu ku\u015fatma i\u00e7inde, son y\u0131llarda K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda konumlanarak \u00fcretilen sanat\u0131n ya da k\u00fclt\u00fcrel faaliyetin politik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden s\u00f6ylemler belirir. Oysa bu iddia, kendini tarihsiz ve ba\u011flams\u0131z bir bo\u015flu\u011fa yerle\u015ftiren bir yan\u0131lsamadan ibarettir. K\u00fcrtl\u00fck ve ona i\u00e7kin olan her \u015fey, varolu\u015funun en \u00e7\u0131plak halinde politiktir; dilde, seste, bedende ve hat\u0131rada ta\u015f\u0131nan her iz, bir direni\u015fin ve bir olu\u015fun titre\u015fimini ta\u015f\u0131r. Burada politika bir alan de\u011fil, bir varolu\u015f yo\u011funlu\u011fudur. Bu nedenle bu alan\u0131 korunakl\u0131, steril ve \u201chijyenik\u201d bir zemin olarak kuran yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcnden kurtarmak, yaln\u0131zca estetik bir y\u00f6nelim de\u011fil; hakikate sadakatin, dolay\u0131s\u0131yla yurtseverli\u011fin tarihsel bir zorunlulu\u011fudur art\u0131k. Dolay\u0131s\u0131yla sorun yaln\u0131zca d\u0131\u015fsal bir ku\u015fatma de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcr ile kurdu\u011fumuz politik\/etik bak\u0131\u015f ile ilgilidir. Bizlerin zihniyet formu de\u011fi\u015fmeden bu ak\u0131\u015f\u0131 tersine \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. K\u00fclt\u00fcr bir teknik d\u00fczenleme meselesi de\u011fil; dilin, bilginin, \u00f6znenin ve devrimci bir epistemolojinin yeniden kurulmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fccadele gibi k\u00fclt\u00fcr de d\u0131\u015far\u0131dan konu\u015farak de\u011fil i\u00e7eriden kurmakla m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilen bir i\u00e7kinlik halidir. Ve i\u00e7kin olan \u015fey, s\u00fcrekli yeniden kurulmay\u0131 talep eder. Bu derinle\u015fmi\u015f krizi yaln\u0131zca yerelin s\u0131n\u0131rlar\u0131na hapsetmek, hakikatin katmanlar\u0131n\u0131 eksiltmektir. K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte i\u015fleyen kapitalist modernite, dijitalle\u015fmeyle birlikte mek\u00e2nsal ve s\u0131n\u0131fsal ili\u015fkileri k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f; yereli, zaman\u0131 ve deneyimi par\u00e7alayarak yeniden kodlam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k mek\u00e2n sabit de\u011fil, ak\u0131\u015fkand\u0131r; s\u0131n\u0131f yaln\u0131zca \u00fcretimle de\u011fil, veri, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve dola\u015f\u0131m \u00fczerinden de yeniden kurulmaktad\u0131r. D\u00fcnya art\u0131k sabit bir zemin de\u011fil, s\u00fcrekli yeniden yaz\u0131lan bir y\u00fczeydir.  Bu nedenle yeni k\u00fclt\u00fcr politikalar\u0131 yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi korumaya de\u011fil, bu ku\u015fatmay\u0131 yaracak ka\u00e7\u0131\u015f hatlar\u0131 \u00fcretmeye y\u00f6nelmek zorundad\u0131r. Bu y\u00f6nelim, ayn\u0131 zamanda yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imini de zorunlu k\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerel bir k\u00fclt\u00fcr, bu \u00f6l\u00e7ekteki bir bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda ancak direnerek, d\u00f6n\u00fc\u015ferek ve ak\u0131\u015fta kalarak kendini var edebilir. Ayn\u0131 zamanda yeni bir k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 mevcut dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde do\u011famaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya \u00f6nce dilde kurulur; mevcut dilin i\u00e7inde kalmak, mevcut d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde kalmakt\u0131r. Bu nedenle k\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey yaln\u0131zca sessizlik de\u011fil; dilin bizzat kendisidir. Ve unutulmamal\u0131d\u0131r: binlerce y\u0131ll\u0131k bir tarihselli\u011fin, katman katman birikmi\u015f bir haf\u0131zan\u0131n ve a\u011f\u0131r bedellerle yo\u011frulmu\u015f bir politik deneyimin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan bir halk\u0131n ve m\u00fccadele hatt\u0131n\u0131n kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yeniden kurma kudreti her zaman vard\u0131r. Bu kudret, d\u0131\u015far\u0131dan ithal edilecek bir form de\u011fil; i\u00e7kin bir g\u00fc\u00e7, hen\u00fcz tam a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f bir potansiyeldir. Mesele bu g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, onun \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imidir. \u00dcstelik bir hareket ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir politik kudrete sahip olursa olsun kendi estetik evrenini kuramad\u0131\u011f\u0131nda insanlar ba\u015fka evrenlerde ya\u015famaya ba\u015flar. Bu nedenle estetik kurulum, politik kurulumun tamamlay\u0131c\u0131 de\u011fil, kurucu bir boyutudur. Sonu\u00e7 olarak mesele a\u00e7\u0131kt\u0131r: k\u00fclt\u00fcr ve siyaset iki ayr\u0131 alan de\u011fil, ayn\u0131 kurucu s\u00fcrecin iki farkl\u0131 yo\u011funlu\u011fudur. Fakat bu kurulu\u015f art\u0131k tekil \u00f6znelerin omuzlar\u0131nda y\u00fckselemez. \u201cK\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketinin son d\u00f6nem y\u00f6nelimi, \u00f6nc\u00fc parti ekseninden \u00e7\u00f6z\u00fclerek toplumsalla\u015fmas\u0131na; ba\u015fka bir deyi\u015fle kurucu kudretin \u00e7okluk i\u00e7inde da\u011f\u0131lmas\u0131na ve yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesine i\u015faret eder\u201d [4]. Burada \u00e7\u00f6z\u00fclme bir kay\u0131p de\u011fil, yeni bir da\u011f\u0131l\u0131m bi\u00e7imidir. Bu nedenle mesele geri \u00e7ekilen \u00f6zneyi eski formunun konforunda yeniden sahaya \u00e7a\u011f\u0131rmak de\u011fil; \u00e7okluk i\u00e7inde da\u011f\u0131larak g\u00f6r\u00fcnmezle\u015fen kurucu g\u00fcc\u00fc yeniden dola\u015f\u0131ma sokmakt\u0131r. Koma Amed gibi bir d\u00f6nemin tarihsel yo\u011funlu\u011funda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fcretimler yaratm\u0131\u015f bir m\u00fczik toplulu\u011funu, aradan ge\u00e7en otuz y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan sahneye davet etmek elbette ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na k\u0131ymetli bir jesttir; ancak bu jest kendi ba\u015f\u0131na o \u00fcretim kudretini yeniden kurmaya yetmez. Zira kudreti var eden \u015fey sanat\u00e7\u0131n\u0131n tekilli\u011finden \u00e7ok, onu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015fmalar alan\u0131d\u0131r: sanat\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel yar\u0131klar, kolektif \u00fcretim a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc dayan\u0131\u015fma, politik \u00f6rg\u00fctlenmelerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n duygusu, dilin ve haf\u0131zan\u0131n diri dola\u015f\u0131m\u0131, dinleyiciyle kurulan sahici temas ve esteti\u011fin g\u00fcndelik hayata s\u0131zan ince titre\u015fimi\u2026 Bug\u00fcn eksik olan tam da bu \u00e7o\u011ful zemindir. Bu y\u00fczden mesele bir geri \u00e7a\u011f\u0131rma de\u011fil; par\u00e7alanm\u0131\u015f olan bu zemini bug\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde yeniden kurma meselesidir.  Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran tercih nettir: ya temsilin geni\u015fleyen y\u00fczeyinde \u00e7o\u011falan ama derinle\u015fmeyen bir varolu\u015fta kalaca\u011f\u0131z, ya da \u00e7oklu\u011fun i\u00e7inden konu\u015fan, onunla birlikte kuran ve onunla birlikte d\u00f6n\u00fc\u015fen bir k\u00fclt\u00fcrel hat in\u015fa edece\u011fiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k bir d\u00fcnya, tek bir \u00f6znenin de\u011fil; birbirine temas eden, \u00e7o\u011falan ve birlikte kuran \u00e7okluklar\u0131n eseridir. Ve ancak bu \u00e7okluk konu\u015ftu\u011funda, ses yeniden d\u00fcnyaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Dipnotlar:  [1] Baruch Spinoza, Etika, \u00e7ev. \u00c7i\u011fdem D\u00fcr\u00fc\u015fken, \u0130stanbul: Alfa Yay\u0131nlar\u0131, 2011.Spinoza burada \u201cduygulan\u0131m\u201d\u0131, bedenin eyleme kudretindeki art\u0131\u015f ya da azal\u0131\u015f olarak tan\u0131mlar; kudretin azalmas\u0131, varolu\u015f kapasitesinin daralmas\u0131 anlam\u0131na gelir. [2] Gilles Deleuze, Fark ve Tekrar, \u00e7ev. Ferhat Taylan, \u0130stanbul: Norgunk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2017.Deleuze, kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 farkl\u0131 varl\u0131klar\u0131n birbirini art\u0131ran ya da azaltan etkile\u015fimleri olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; farktan kopan tekrar, yarat\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak donukla\u015f\u0131r. [3] Gilles Deleuze & F\u00e9lix Guattari, Bin Yayla, \u00e7ev. I\u015f\u0131k Erg\u00fcden, \u0130stanbul: Norgunk Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2014. Bu eserde \u00f6zne, sabit bir merkez olarak de\u011fil, \u00e7okluklar i\u00e7inde da\u011f\u0131lan ve ili\u015fkiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan bir kuvvetler alan\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr; \u201colu\u015f\u201d ve \u201c\u00e7okluk\u201d kavramlar\u0131 bu dinamik yap\u0131y\u0131 ifade eder. [4] Abdullah \u00d6calan, \u201cBar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131\u201d, 27 \u015eubat 2025.Bu deklarasyon, stratejik akl\u0131n merkez\u00ee bir yap\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fclerek toplumsalla\u015fmas\u0131na ve kurucu kudretin \u00e7okluk i\u00e7inde yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesine i\u015faret eder.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":1,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-464","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":466,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/464\/revisions\/466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}