{"id":88,"date":"2021-08-02T07:40:00","date_gmt":"2021-08-02T07:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/selahattingezer.com.tr\/?p=88"},"modified":"2025-06-08T15:39:35","modified_gmt":"2025-06-08T15:39:35","slug":"di-wejeya-tirki-de-weneyen-kurdayetiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/2021\/08\/02\/di-wejeya-tirki-de-weneyen-kurdayetiye\/","title":{"rendered":"DI W\u00caJEYA TIRK\u00ce DE WENEY\u00caN KURDAYETIY\u00ca"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Ol \u00fb felsefe derbar\u00ea armanca jiyan\u00ea de bersivan dide me. W\u00eaje bersiv nade l\u00ea watey\u00ea \u015firove dike. Ez \u00e7iqas xwe bib\u00eajim ez ewqas im. Zind\u00eeb\u00fbna min ji xwe ji \u00eefadekirina min t\u00ea. B\u00eaguman, \u00e7\u00eerok d\u00ea jiyana me xelas nekin. L\u00ea qe nebe ew \u00ea hi\u015fkb\u00fbna jiyana me nerm bike\u2026&#8221; <strong>Peter Bichsel<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji destp\u00eaka avakirina dewleta tirk heta \u00eero, gelek rengvedan\u00ean tirk\u00eef\u00eekasyon\u00ea bandora xwe li ser jiyana me dike. \u00cero em bi gelek encam\u00ean v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea re r\u00fbbir\u00fb ne. Tirkb\u00fbn m\u00eena celebeke b\u00eerdoziy\u00ea dixebite \u00fb her gav di war\u00ea hest \u00fb ramanan de tevdigere. Ji bo y\u00ean dervey\u00ee gerd\u00fbna tirk ev b\u00eerdoz\u00ee rengek\u00ee serdestiya li ser la\u015f \u00fb erdn\u00eegariy\u00ea ye. W\u00eaney\u00ean kurd \u00fb Kurdistan\u00ea piran\u00ee di nav xebat\u00ean wej\u00eaya Tirk\u00ee de me dibe ser \u015fop \u00fb dewsa v\u00ea kolonyal\u00eezma ve\u015fart\u00ee u carna j\u00ee ya e\u015fkere! Desthilatdariya netew\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek weke hem\u00fb qad\u00ean heb\u00fbn\u00ea xwe li qada huner \u00fb w\u00eajey\u00ea j\u00ee z\u00eade dide xuyakirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eenak, di xebateke xwe de, rexnegir\u00ea w\u00eajey\u00ea Kemal Karpat dib\u00eaje ku heval\u00ea w\u00ee, ku \u00e7ar salan li \u00c7ewlik\u00ea wek mamoste xebit\u00ee, dib\u00eaje: &#8216;Li \u00c7ewlik\u00ea, kes nakene, kes stranan nab\u00eaje, ew bajar seranser ji mirov\u00ean b\u00eadeng \u00fb st\u00fbxwar p\u00eak hatiye.\u2019 Riya v\u00ea bextre\u015fiy\u00ea j\u00ee t\u00eene ziman: &#8216;riya xelasb\u00fbn\u00ea teqez w\u00eaje ye.\u2019&nbsp;&nbsp;L\u00ea k\u00eejan w\u00eaje? W\u00eajeya k\u00ea? \u00db k\u00ee d\u00ea v\u00ea w\u00eajey\u00ea biniv\u00eese? Pirsgir\u00eaka li vir ji t\u00eakiliy\u00ea b\u00eatir \u00eed\u00eeaya tems\u00eeliyet\u00ea ye. Heta h\u00fbn endam\u00ea civakek\u00ea nebin, h\u00fbn nekevin gerd\u00fbna w\u00ea civak\u00ea gelo h\u00fbn \u00ea \u00e7awa bizanin ew civak stranb\u00eajiy\u00ea dike an na? Wek\u00ee din, h\u00fbn dikarin garant\u00ee bikin ku stranb\u00eajiya li teni\u015fta mamosteyek\u00ee tirk w\u00ea \u015fev\u00ea li qereqol\u00ea bi daw\u00ee nabe? Bi kurtah\u00ee, di navbera niv\u00eeskar, xebata niv\u00eeskar \u00fb ti\u015fta ku niv\u00eeskar ji berhama xwe re kiriye mijar de qutb\u00fbneke mezin heye. Sedema v\u00ea qutb\u00fbn\u00ea j\u00ee ew e ku ew tirk in em j\u00ee kurd! Tu \u015f\u00eefrey\u00ean me y\u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb der\u00fbn\u00ee y\u00ean ku deriy\u00ea rastiya me vedikin ne yek in.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di hi\u015fmendiya serdestan de nav\u00ea kurdan Mirov\u00ean Rohilat\u00ea, nav\u00ea Kurdistan\u00ea Her\u00eama \u015eerq\/Rojhilat\u00ea \u00fb nav\u00ea kurd\u00ee j\u00ee ziman\u00ea her\u00eam\u00ee ye. Hem\u00ee per\u00e7ey\u00ean ku neteweyek\u00ea p\u00eak t\u00eenin x\u00eaz dikin \u00fb kurd, kurd\u00ee \u00fb Kurdistan\u00ea bi s\u00eenor\u00ean erdn\u00eegar\u00ee y\u00ean \u2018\u00e7\u00eakir\u00ee\u2019 \u00fb gir\u00eaday\u00ee navenda tirkb\u00fbn\u00ea v\u00ea gir\u00ea didin. Gerd\u00fbna ku kurd \u00fb Kurdistan avakir\u00ee ji n\u00fb ve t\u00ea binavkirin \u00fb perwerdehiya dewlet\u00ea ya sed salan ya li ser derew \u00fb tirs\u00ea aveb\u00fby\u00ee hi\u015fmendiya niv\u00eeskar\u00ean tirk j\u00ee li gel v\u00ea heq\u00eeqet\u00ea hildiwe\u015f\u00eene. Em dikarin bib\u00eajin tirk\u00ean \u00eero li teni\u015fta kurdan disekinin j\u00ee xwe ji v\u00ea nexwe\u015fiya desthilatdariy\u00ea z\u00eade nekarin bipar\u00eazin. Ev konfor (rehet\u00ee) \u00fb berjewendiya li ser \u2018Peymana Tirkb\u00fbn\u00ea\u2019 avab\u00fby\u00ee di nava valahiya di navbera n\u00ee\u015fanker \u00fb n\u00ee\u015fankir\u00ee de, hem\u00ee reng\u00ean oryantal\u00eezm \u00fb kolonyal\u00eezm\u00ea dipar\u00eaze. Ji bo w\u00ea j\u00ee mirov dikare b\u00eene ziman ku, di navbera ep\u00eestemolojiya dewlet\u00ea \u00fb afir\u00eener\u00ee \u00fb niv\u00eeskariya tirkdan de ahengek heye. Herdu ji kaniyek\u00ea t\u00ean xwar\u00ea \u00fb ti\u015ft\u00ea ji w\u00ea \u00e7avkaniy\u00ea derketiye meydan\u00ea, bandora xwe li ser w\u00eaje, huner, akadem\u00ee, zanist \u00fb gelek ti\u015ftan kiriye.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bi saya w\u00eajeya tirk\u00ee em dikarin bi\u015fop\u00eenin ku tirkb\u00fbn rengek\u00ee \u00e7awa y\u00ea serweriy\u00ea ye \u00fb gelek caran xwe li ser dijberiya kurdayetiy\u00ea \u00e7awa ava kiriye. Dema em li romana tirk\u00ee ya piran\u00ee heta sal\u00ean 2000\u2019an dinih\u00earin gelek \u015f\u00eefrey\u00ean heq\u00eeqeta serdestiya tirkb\u00fbn\u00ea em dib\u00eenin. Di w\u00eaney\u00ean kurdayetiya li nav r\u00fbpel\u00ean w\u00eajeya tirk\u00ee hat\u00ee xeyalkirin de ev rast\u00ee bi zelal\u00ee xuya dibe. Ya gir\u00eengtir, em dikarin f\u00ear bibin ka w\u00eajeya tirk\u00ee bi \u00e7i away\u00ee bandor\u00ea li ser tirkb\u00fbn\u00ea dike, \u00e7i hest, raman, xeyal, daxwaz \u00fb \u015fab\u00fbn\u00ean w\u00ea hene bi saya tems\u00eel\u00ean kurdayetiy\u00ea xwe ava dike.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heta sal\u00ean 2000\u2019an kurd \u00fb Kurdistan b\u00eanav di nav r\u00fbpel\u00ean w\u00eajeya tirk\u00ee de b\u00fbn, v\u00ea b\u00eanaviy\u00ea xewn \u00fb xeyala tirkb\u00fbn\u00ea ya yekit\u00ee \u00fb yekseriy\u00ea diparast. Heta w\u00ea roj\u00ea kompleksa xwe ya \u201cxwe k\u00eam d\u00eetin\u00ea\u201d li p\u00ea\u015fber c\u00eehana Rojavay\u00ea li ser k\u00eaman\u00ee \u00fb k\u00eamd\u00eetina kurdan telaf\u00ee dikirin. Gava li Rojavaya Cihan\u00ea dinih\u00ear\u00een bi giyaneke mazo\u015f\u00eest bera xwe didane kurdatiy\u00ea \u00fb bi nars\u00eezmeke seranser kor digotin: \u2018em \u00ea we b\u00eenin r\u00eaza xwe ya bilind!\u2019 Pi\u015ft\u00ee tevger\u00ean \u00e7ep \u00fb sosyal\u00eest li sal\u00ean 70\u2019yan mezin b\u00fbn, ji bo kurd xwe bigih\u00eenin asta \u2018muassir medeniyet\u00ea\u2019 mem\u00fbr\u00ean dewlet\u00ea xwe ji sehney\u00ea dan pa\u015f, \u015fore\u015fger\u00ean p\u00ea\u015feng \u00ean tirk xuya b\u00fbn \u00fb bi hem\u00ee feraset\u00ean xwe y\u00ean oryantal\u00eest gotin: Li rojhilat\u00ea welat\u00ea me diyalekt\u00eeka \u015fore\u015f\u00ea li zordestiya axayan \u00fb gundiy\u00ean b\u00eaax ava b\u00fbye. Ev nakokiya \u00e7\u00eenan w\u00ea me bibe ber bi \u015fore\u015f\u00ea ve. L\u00ea div\u00ea p\u00ea\u015feng\u00ean \u015fore\u015f\u00ea biray\u00ea mezin be \u00fb em \u00ea biray\u00ea bic\u00fbk di nava gerd\u00fbna xwe de bihew\u00eenin! \u201cHakkari\u2019de Bir Mevsim\u201d, helbesta \u201cKo\u00e7ero\u201d \u00fb gelek helbest \u00fb roman\u00ean w\u00ea dem\u00ea li ser jiyana kurdan hat\u00ee niv\u00eesandin \u00fb piran\u00ee j\u00ee di s\u00eenemaya tirk\u00ee de bi sedan m\u00eenak\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee hene ku b\u00fbna neynika n\u00eazikatiya dewlet\u00ea ya bo kurdan.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u015ft\u00ee ku t\u00eako\u015f\u00eena kurdan a pol\u00eet\u00eek \u00fb \u00e7and\u00ee \u00fb we\u00e7hey\u00ean w\u00ea y\u00ean rew\u015fenb\u00eer\u00ee \u00fb ant\u00eekolonyal\u00eest di sal\u00ean 2000\u2019an de gihi\u015ft encam\u00ean gir\u00eeng, tems\u00eel\u00ean kurdayetiy\u00ea y\u00ean di nava w\u00eajeya tirk\u00ee de j\u00ee di nav xwe de guher\u00een. Li aliyek\u00ee \u015fer\u00ea rizgariya netewey\u00ee li aliy\u00ea din t\u00eako\u015f\u00eena \u00e7and\u00ee \u00fb huner\u00ee bandoreke gir\u00eeng li ser niv\u00eeskar\u00ean tirk j\u00ee kir. Di v\u00ea konteksta n\u00fb de div\u00ea em rola niv\u00eeskar\u00ean l\u00eeberal \u00ean di bin bandora p\u00eavajoya Tevl\u00eeb\u00fbna Yek\u00eetiya Ewrop\u00ee de may\u00ee&nbsp;&nbsp;pi\u015ftguh nekin. Nemaze konteksta n\u00eazikatiya Ewropay\u00ea ya li ser bingeha pirreng\u00ee \u00fb pirdengiy\u00ea avab\u00fby\u00ee, bandoreke mezin li ser naveroka berheman kir. Taybet\u00ee bi saya xebat\u00ean w\u00eajey\u00ee y\u00ean weke Orhan Ko\u00e7ak \u00fb Nurdan Gurbilek \u00fb Kovar\u00ean weke Varl\u0131k \u00fb Hece, derket hol\u00ea ku tirkb\u00fbn ne ten\u00ea kar\u00ean n\u00eeqa\u015f\u00ean teor\u00eek \u00ean netewperestiy\u00ea ne \u00fb w\u00eaje j\u00ee di v\u00ee war\u00ee de dikare bibe \u00e7ekeke gir\u00eeng. Di v\u00ee war\u00ee de div\u00ea li gel teoriy\u00ean netewperestiy\u00ea t\u00eageh\u00ean ps\u00eekanal\u00eet\u00eek \u00fb teoriya postkolonyal j\u00ee b\u00ea sepandin. Niqa\u015feke ten\u00ea li ser tirkb\u00fbn\u00ea ya di \u00e7ar\u00e7oveya rexneya neteweperweriya kevne\u015fop\u00ee de nah\u00eale ku em tevgera tirkb\u00fbn\u00ea seranser bib\u00eenin. Tirkb\u00fbn hem wek\u00ee mekan\u00eezmayeke birdoziy\u00ea hem j\u00ee weke formeke serdestiy\u00ea dixebite. Di aliy\u00ean \u015f\u00eefrey\u00ean v\u00ea xebat\u00ea de ne ten\u00ea reel-pol\u00eet\u00eek, her wek\u00ee din gerd\u00fbna w\u00eajeya tirk\u00ee j\u00ee bi t\u00eara xwe dewlemend e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 2000\u2019an, w\u00eane, raman, erdn\u00eegar\u00ee \u00fb la\u015f\u00ean bi kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ve t\u00eakildar, di nava gerd\u00fbna w\u00eajeya tirk\u00ee de veguher\u00eeneke berbi\u00e7av derbas kir. Li gel v\u00ea yek\u00ea, ev t\u00eakiliya n\u00fb form\u00ean kolonyal\u00eest nerm kirin, v\u00ea car\u00ea konform\u00eezmeke n\u00fb di nav xwe de ava kir. Kevne\u015fopiya salan domkir\u00ee \u00fb kurdayet\u00ee ji n\u00fb avakir\u00ee guher\u00ee \u00fb stratejiyeke n\u00fb ava b\u00fb; \u2018Dest\u00ea xwe nede qada tal\u00fbkey\u00ee\u2019\u2026 Ev stratejiya n\u00fb heq\u00eeqeta kolonyal\u00ee \u00fb berxwedana kurdan rasterast nab\u00eaje, li ser alegor\u00ee \u00fb metafor\u00ean efs\u00fbn\u00ee li dev \u00fb dora mijara bingeh\u00een digere \u00fb xwe rasterast nav\u00eaje nav qad\u00ean tal\u00fbkey\u00ee! Di romaneke seranser li ser kurdan hat\u00ee niv\u00eesandin de form\u00ean bindest\u00ee, mezl\u00fbm\u00ee \u00fb belengaziy\u00ea dixin nava \u00e7av\u00ean xw\u00eeneran l\u00ea di serp\u00eahatiy\u00ea de berxwedan \u00fb t\u00eako\u015f\u00een li nav wan r\u00fbpelan t\u00ean ve\u015fartin. D\u00eesa j\u00ee em dikarin bib\u00eajin li gor demen ber\u00ea pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 2000\u2019an di w\u00eajeya tirk\u00ee de form\u00ean kurdayetiy\u00ea li gel hem\u00fb k\u00eamasiy\u00ean xwe bi awayek\u00ee poz\u00eet\u00eef bi p\u00ea\u015f ve \u00e7\u00fbn. Helbet di vir de wek me li jor j\u00ee diyar kirib\u00fb, gelek faktor hene, l\u00ea wek serencam \u00fb qonaxeke w\u00eajeya tirk\u00ee, ev sal xwed\u00ee taybetmendiyeke gir\u00eeng e.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Peyva Daw\u00ee;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heq\u00eeqeta kurdatiy\u00ea ji h\u00eala d\u00eerok\u00ee \u00fb civaknas\u00ee ve heq\u00eeqeteke kolonyal\u00eest e, gerd\u00fbna w\u00eajeya li ser kurdan j\u00ee li gor\u00ee tevgera kolonyal\u00eest \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee kolonyal\u00eezm\u00ea form\u00ean n\u00fb digire. Wateya tirkb\u00fbn \u00fb kurdb\u00fbn\u00ea ji ser\u00ee heta b\u00een\u00ee wateyeke pol\u00eet\u00eek e. \u00c7awa ku w\u00eajeya tirk\u00ee li gor\u00ee avakirina neteweyek\u00ea te\u015fe girtibe, w\u00eajeya kurd\u00ee j\u00ee bi r\u00eazimana berxwedan\u00ea te\u015fe girtiye. Ji ber v\u00ea rastiy\u00ea kurd \u00fb Kurdistana li nav w\u00eajeya tirk\u00ee \u00fb kurd \u00fb Kurdistana t\u00ea jiyandin \u00fb ya xwezay\u00ee ji hev d\u00fbr ketine. Kurd \u00eero di v\u00ea qada berxwedan\u00ea de v\u00ea dib\u00eajin: Tu qala min j\u00ee bik\u00ee ji kerema xwe ka ewil\u00ee guh bide min!&#8230;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Ol \u00fb felsefe derbar\u00ea armanca jiyan\u00ea de bersivan dide me. W\u00eaje bersiv nade l\u00ea watey\u00ea \u015firove dike. Ez \u00e7iqas xwe bib\u00eajim ez ewqas im. Zind\u00eeb\u00fbna min ji xwe ji \u00eefadekirina min t\u00ea. B\u00eaguman, \u00e7\u00eerok d\u00ea jiyana me xelas nekin. L\u00ea qe nebe ew \u00ea hi\u015fkb\u00fbna jiyana me nerm bike\u2026&#8221; Peter Bichsel Ji destp\u00eaka avakirina dewleta tirk heta \u00eero, gelek rengvedan\u00ean tirk\u00eef\u00eekasyon\u00ea bandora xwe li ser jiyana me dike. \u00cero em bi gelek encam\u00ean v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea re r\u00fbbir\u00fb ne. Tirkb\u00fbn m\u00eena celebeke b\u00eerdoziy\u00ea dixebite \u00fb her gav di war\u00ea hest \u00fb ramanan de tevdigere. Ji bo y\u00ean dervey\u00ee gerd\u00fbna tirk ev b\u00eerdoz\u00ee rengek\u00ee serdestiya li ser la\u015f \u00fb erdn\u00eegariy\u00ea ye. W\u00eaney\u00ean kurd \u00fb Kurdistan\u00ea piran\u00ee di nav xebat\u00ean wej\u00eaya Tirk\u00ee de me dibe ser \u015fop \u00fb dewsa v\u00ea kolonyal\u00eezma ve\u015fart\u00ee u carna j\u00ee ya e\u015fkere! Desthilatdariya netew\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek weke hem\u00fb qad\u00ean heb\u00fbn\u00ea xwe li qada huner \u00fb w\u00eajey\u00ea j\u00ee z\u00eade dide xuyakirin. M\u00eenak, di xebateke xwe de, rexnegir\u00ea w\u00eajey\u00ea Kemal Karpat dib\u00eaje ku heval\u00ea w\u00ee, ku \u00e7ar salan li \u00c7ewlik\u00ea wek mamoste xebit\u00ee, dib\u00eaje: &#8216;Li \u00c7ewlik\u00ea, kes nakene, kes stranan nab\u00eaje, ew bajar seranser ji mirov\u00ean b\u00eadeng \u00fb st\u00fbxwar p\u00eak hatiye.\u2019 Riya v\u00ea bextre\u015fiy\u00ea j\u00ee t\u00eene ziman: &#8216;riya xelasb\u00fbn\u00ea teqez w\u00eaje ye.\u2019&nbsp;&nbsp;L\u00ea k\u00eejan w\u00eaje? W\u00eajeya k\u00ea? \u00db k\u00ee d\u00ea v\u00ea w\u00eajey\u00ea biniv\u00eese? Pirsgir\u00eaka li vir ji t\u00eakiliy\u00ea b\u00eatir \u00eed\u00eeaya tems\u00eeliyet\u00ea ye. Heta h\u00fbn endam\u00ea civakek\u00ea nebin, h\u00fbn nekevin gerd\u00fbna w\u00ea civak\u00ea gelo h\u00fbn \u00ea \u00e7awa bizanin ew civak stranb\u00eajiy\u00ea dike an na? Wek\u00ee din, h\u00fbn dikarin garant\u00ee bikin ku stranb\u00eajiya li teni\u015fta mamosteyek\u00ee tirk w\u00ea \u015fev\u00ea li qereqol\u00ea bi daw\u00ee nabe? Bi kurtah\u00ee, di navbera niv\u00eeskar, xebata niv\u00eeskar \u00fb ti\u015fta ku niv\u00eeskar ji berhama xwe re kiriye mijar de qutb\u00fbneke mezin heye. Sedema v\u00ea qutb\u00fbn\u00ea j\u00ee ew e ku ew tirk in em j\u00ee kurd! Tu \u015f\u00eefrey\u00ean me y\u00ean \u00e7and\u00ee, d\u00eerok\u00ee \u00fb der\u00fbn\u00ee y\u00ean ku deriy\u00ea rastiya me vedikin ne yek in. Di hi\u015fmendiya serdestan de nav\u00ea kurdan Mirov\u00ean Rohilat\u00ea, nav\u00ea Kurdistan\u00ea Her\u00eama \u015eerq\/Rojhilat\u00ea \u00fb nav\u00ea kurd\u00ee j\u00ee ziman\u00ea her\u00eam\u00ee ye. Hem\u00ee per\u00e7ey\u00ean ku neteweyek\u00ea p\u00eak t\u00eenin x\u00eaz dikin \u00fb kurd, kurd\u00ee \u00fb Kurdistan\u00ea bi s\u00eenor\u00ean erdn\u00eegar\u00ee y\u00ean \u2018\u00e7\u00eakir\u00ee\u2019 \u00fb gir\u00eaday\u00ee navenda tirkb\u00fbn\u00ea v\u00ea gir\u00ea didin. Gerd\u00fbna ku kurd \u00fb Kurdistan avakir\u00ee ji n\u00fb ve t\u00ea binavkirin \u00fb perwerdehiya dewlet\u00ea ya sed salan ya li ser derew \u00fb tirs\u00ea aveb\u00fby\u00ee hi\u015fmendiya niv\u00eeskar\u00ean tirk j\u00ee li gel v\u00ea heq\u00eeqet\u00ea hildiwe\u015f\u00eene. Em dikarin bib\u00eajin tirk\u00ean \u00eero li teni\u015fta kurdan disekinin j\u00ee xwe ji v\u00ea nexwe\u015fiya desthilatdariy\u00ea z\u00eade nekarin bipar\u00eazin. Ev konfor (rehet\u00ee) \u00fb berjewendiya li ser \u2018Peymana Tirkb\u00fbn\u00ea\u2019 avab\u00fby\u00ee di nava valahiya di navbera n\u00ee\u015fanker \u00fb n\u00ee\u015fankir\u00ee de, hem\u00ee reng\u00ean oryantal\u00eezm \u00fb kolonyal\u00eezm\u00ea dipar\u00eaze. Ji bo w\u00ea j\u00ee mirov dikare b\u00eene ziman ku, di navbera ep\u00eestemolojiya dewlet\u00ea \u00fb afir\u00eener\u00ee \u00fb niv\u00eeskariya tirkdan de ahengek heye. Herdu ji kaniyek\u00ea t\u00ean xwar\u00ea \u00fb ti\u015ft\u00ea ji w\u00ea \u00e7avkaniy\u00ea derketiye meydan\u00ea, bandora xwe li ser w\u00eaje, huner, akadem\u00ee, zanist \u00fb gelek ti\u015ftan kiriye.&nbsp; Bi saya w\u00eajeya tirk\u00ee em dikarin bi\u015fop\u00eenin ku tirkb\u00fbn rengek\u00ee \u00e7awa y\u00ea serweriy\u00ea ye \u00fb gelek caran xwe li ser dijberiya kurdayetiy\u00ea \u00e7awa ava kiriye. Dema em li romana tirk\u00ee ya piran\u00ee heta sal\u00ean 2000\u2019an dinih\u00earin gelek \u015f\u00eefrey\u00ean heq\u00eeqeta serdestiya tirkb\u00fbn\u00ea em dib\u00eenin. Di w\u00eaney\u00ean kurdayetiya li nav r\u00fbpel\u00ean w\u00eajeya tirk\u00ee hat\u00ee xeyalkirin de ev rast\u00ee bi zelal\u00ee xuya dibe. Ya gir\u00eengtir, em dikarin f\u00ear bibin ka w\u00eajeya tirk\u00ee bi \u00e7i away\u00ee bandor\u00ea li ser tirkb\u00fbn\u00ea dike, \u00e7i hest, raman, xeyal, daxwaz \u00fb \u015fab\u00fbn\u00ean w\u00ea hene bi saya tems\u00eel\u00ean kurdayetiy\u00ea xwe ava dike.&nbsp; Heta sal\u00ean 2000\u2019an kurd \u00fb Kurdistan b\u00eanav di nav r\u00fbpel\u00ean w\u00eajeya tirk\u00ee de b\u00fbn, v\u00ea b\u00eanaviy\u00ea xewn \u00fb xeyala tirkb\u00fbn\u00ea ya yekit\u00ee \u00fb yekseriy\u00ea diparast. Heta w\u00ea roj\u00ea kompleksa xwe ya \u201cxwe k\u00eam d\u00eetin\u00ea\u201d li p\u00ea\u015fber c\u00eehana Rojavay\u00ea li ser k\u00eaman\u00ee \u00fb k\u00eamd\u00eetina kurdan telaf\u00ee dikirin. Gava li Rojavaya Cihan\u00ea dinih\u00ear\u00een bi giyaneke mazo\u015f\u00eest bera xwe didane kurdatiy\u00ea \u00fb bi nars\u00eezmeke seranser kor digotin: \u2018em \u00ea we b\u00eenin r\u00eaza xwe ya bilind!\u2019 Pi\u015ft\u00ee tevger\u00ean \u00e7ep \u00fb sosyal\u00eest li sal\u00ean 70\u2019yan mezin b\u00fbn, ji bo kurd xwe bigih\u00eenin asta \u2018muassir medeniyet\u00ea\u2019 mem\u00fbr\u00ean dewlet\u00ea xwe ji sehney\u00ea dan pa\u015f, \u015fore\u015fger\u00ean p\u00ea\u015feng \u00ean tirk xuya b\u00fbn \u00fb bi hem\u00ee feraset\u00ean xwe y\u00ean oryantal\u00eest gotin: Li rojhilat\u00ea welat\u00ea me diyalekt\u00eeka \u015fore\u015f\u00ea li zordestiya axayan \u00fb gundiy\u00ean b\u00eaax ava b\u00fbye. Ev nakokiya \u00e7\u00eenan w\u00ea me bibe ber bi \u015fore\u015f\u00ea ve. L\u00ea div\u00ea p\u00ea\u015feng\u00ean \u015fore\u015f\u00ea biray\u00ea mezin be \u00fb em \u00ea biray\u00ea bic\u00fbk di nava gerd\u00fbna xwe de bihew\u00eenin! \u201cHakkari\u2019de Bir Mevsim\u201d, helbesta \u201cKo\u00e7ero\u201d \u00fb gelek helbest \u00fb roman\u00ean w\u00ea dem\u00ea li ser jiyana kurdan hat\u00ee niv\u00eesandin \u00fb piran\u00ee j\u00ee di s\u00eenemaya tirk\u00ee de bi sedan m\u00eenak\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee hene ku b\u00fbna neynika n\u00eazikatiya dewlet\u00ea ya bo kurdan.&nbsp;&nbsp; Pi\u015ft\u00ee ku t\u00eako\u015f\u00eena kurdan a pol\u00eet\u00eek \u00fb \u00e7and\u00ee \u00fb we\u00e7hey\u00ean w\u00ea y\u00ean rew\u015fenb\u00eer\u00ee \u00fb ant\u00eekolonyal\u00eest di sal\u00ean 2000\u2019an de gihi\u015ft encam\u00ean gir\u00eeng, tems\u00eel\u00ean kurdayetiy\u00ea y\u00ean di nava w\u00eajeya tirk\u00ee de j\u00ee di nav xwe de guher\u00een. Li aliyek\u00ee \u015fer\u00ea rizgariya netewey\u00ee li aliy\u00ea din t\u00eako\u015f\u00eena \u00e7and\u00ee \u00fb huner\u00ee bandoreke gir\u00eeng li ser niv\u00eeskar\u00ean tirk j\u00ee kir. Di v\u00ea konteksta n\u00fb de div\u00ea em rola niv\u00eeskar\u00ean l\u00eeberal \u00ean di bin bandora p\u00eavajoya Tevl\u00eeb\u00fbna Yek\u00eetiya Ewrop\u00ee de may\u00ee&nbsp;&nbsp;pi\u015ftguh nekin. Nemaze konteksta n\u00eazikatiya Ewropay\u00ea ya li ser bingeha pirreng\u00ee \u00fb pirdengiy\u00ea avab\u00fby\u00ee, bandoreke mezin li ser naveroka berheman kir. Taybet\u00ee bi saya xebat\u00ean w\u00eajey\u00ee y\u00ean weke Orhan Ko\u00e7ak \u00fb Nurdan Gurbilek \u00fb Kovar\u00ean weke Varl\u0131k \u00fb Hece, derket hol\u00ea ku tirkb\u00fbn ne ten\u00ea kar\u00ean n\u00eeqa\u015f\u00ean teor\u00eek \u00ean netewperestiy\u00ea ne \u00fb w\u00eaje j\u00ee di v\u00ee war\u00ee de dikare bibe \u00e7ekeke gir\u00eeng. Di v\u00ee war\u00ee de div\u00ea li gel teoriy\u00ean netewperestiy\u00ea t\u00eageh\u00ean ps\u00eekanal\u00eet\u00eek \u00fb teoriya postkolonyal j\u00ee b\u00ea sepandin. Niqa\u015feke ten\u00ea li ser tirkb\u00fbn\u00ea ya di \u00e7ar\u00e7oveya rexneya neteweperweriya kevne\u015fop\u00ee de nah\u00eale ku em tevgera tirkb\u00fbn\u00ea seranser bib\u00eenin. Tirkb\u00fbn hem wek\u00ee mekan\u00eezmayeke birdoziy\u00ea hem j\u00ee weke formeke serdestiy\u00ea dixebite. Di aliy\u00ean \u015f\u00eefrey\u00ean v\u00ea xebat\u00ea de ne ten\u00ea reel-pol\u00eet\u00eek, her wek\u00ee din gerd\u00fbna w\u00eajeya tirk\u00ee j\u00ee bi t\u00eara xwe dewlemend e. Pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 2000\u2019an, w\u00eane, raman, erdn\u00eegar\u00ee \u00fb la\u015f\u00ean bi kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ve t\u00eakildar, di nava gerd\u00fbna w\u00eajeya tirk\u00ee de veguher\u00eeneke berbi\u00e7av derbas kir. Li gel v\u00ea yek\u00ea, ev t\u00eakiliya n\u00fb form\u00ean kolonyal\u00eest nerm kirin, v\u00ea car\u00ea konform\u00eezmeke n\u00fb di nav xwe de ava kir. Kevne\u015fopiya salan domkir\u00ee \u00fb kurdayet\u00ee ji n\u00fb avakir\u00ee guher\u00ee \u00fb stratejiyeke n\u00fb ava b\u00fb; \u2018Dest\u00ea xwe nede qada tal\u00fbkey\u00ee\u2019\u2026 Ev stratejiya n\u00fb heq\u00eeqeta kolonyal\u00ee \u00fb berxwedana kurdan rasterast nab\u00eaje, li ser alegor\u00ee \u00fb metafor\u00ean efs\u00fbn\u00ee li dev \u00fb dora mijara bingeh\u00een digere \u00fb xwe rasterast nav\u00eaje nav qad\u00ean tal\u00fbkey\u00ee! Di romaneke seranser li ser kurdan hat\u00ee niv\u00eesandin de form\u00ean bindest\u00ee, mezl\u00fbm\u00ee \u00fb belengaziy\u00ea dixin nava \u00e7av\u00ean xw\u00eeneran l\u00ea di serp\u00eahatiy\u00ea de berxwedan \u00fb t\u00eako\u015f\u00een li nav wan r\u00fbpelan t\u00ean ve\u015fartin. D\u00eesa j\u00ee em dikarin bib\u00eajin li gor demen ber\u00ea pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 2000\u2019an di w\u00eajeya tirk\u00ee de form\u00ean kurdayetiy\u00ea li gel hem\u00fb k\u00eamasiy\u00ean xwe bi awayek\u00ee poz\u00eet\u00eef bi p\u00ea\u015f ve \u00e7\u00fbn. Helbet di vir de wek me li jor j\u00ee diyar kirib\u00fb, gelek faktor hene, l\u00ea wek serencam \u00fb qonaxeke w\u00eajeya tirk\u00ee, ev sal xwed\u00ee taybetmendiyeke gir\u00eeng e.&nbsp; Peyva Daw\u00ee; Heq\u00eeqeta kurdatiy\u00ea ji h\u00eala d\u00eerok\u00ee \u00fb civaknas\u00ee ve heq\u00eeqeteke kolonyal\u00eest e, gerd\u00fbna w\u00eajeya li ser kurdan j\u00ee li gor\u00ee tevgera kolonyal\u00eest \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee kolonyal\u00eezm\u00ea form\u00ean n\u00fb digire. Wateya tirkb\u00fbn \u00fb kurdb\u00fbn\u00ea ji ser\u00ee heta b\u00een\u00ee wateyeke pol\u00eet\u00eek e. \u00c7awa ku w\u00eajeya tirk\u00ee li gor\u00ee avakirina neteweyek\u00ea te\u015fe girtibe, w\u00eajeya kurd\u00ee j\u00ee bi r\u00eazimana berxwedan\u00ea te\u015fe girtiye. Ji ber v\u00ea rastiy\u00ea kurd \u00fb Kurdistana li nav w\u00eajeya tirk\u00ee \u00fb kurd \u00fb Kurdistana t\u00ea jiyandin \u00fb ya xwezay\u00ee ji hev d\u00fbr ketine. Kurd \u00eero di v\u00ea qada berxwedan\u00ea de v\u00ea dib\u00eajin: Tu qala min j\u00ee bik\u00ee ji kerema xwe ka ewil\u00ee guh bide min!&#8230;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":1,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-88","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":344,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88\/revisions\/344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/selaheddinbiyani.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}